وب سایت رسمی مصطفی دانشور

مروچی یک نوکین قسمتی ته سایتء من هور کت. این نوکین قسمت بلوچی بتلء جمع کنگ بیتگ. لهتی بتل من چه اینگو آنگو درگستگت. لهتی سایتء من پشکرت و بلوچی بتل درگهت. منء امیتن که شما را اگه بتلی هستن یا بتلی زانیت آییء هور کنیت

مروچی بعد چند مدتی بلوچی نوشتانکی ادان نویسان. مراء امیت شی انت که بلوچی زبان ته اینترنت هم یک شرین جاگاهی داشته بیت. منی امیت شی انت که وتء په پارسی یا انگریزی نوشتن محدود مکننت. اگر چوش بیت بلوچی زبان هنچوش کم کم چه نویسگ بهر زبان بی سوب بیت. من چنت وهد پیشتر گون یک استادی چه یک دانشگاهی یک برنامه ای ته اینترنت تهء کارء کت, آ واجه یک چارگی کت ته اینترنت ته گوشتی که چند سایت پیش بدار که بلوچی نوسیگ بنت. په چی که ته آیان چارتی و لهتی کلمه بررسی کت که آ کلمه ته بلوچی زبان چطور کارمرز بنت و چنت بر آیان تکرار بینت. من هم چنت سایت معرفی کت. بله رندء که من وت کمی چارت سرپد بیتان که ما ته اینترنت بلوچی زبانء کم کارمز کنین. البته شی که ما فقط بلوچی بنویس ان  و دگه زبانانء که یک کری اش بلین شری کاری نهنت. اگر ما فقط بلوچی زبانء بنویسن فقط بلوچان سرپد بنت و دگه مهلوک می شمی نوشتانک یا که نه نواننت یا اگر بواننتش اهمیت په آ گپ ندین.  اچه ما چه پارسی, انگریزی و یا هر زبانی که تونین وتی گپء په جهانء مهلوک سر کنین.

امیت ان که هنچوش بیت

چنت وهد انت که من پروژه ویکی پدیا بلوچی آزمایشی بنگیج کتت. بازگین سنگت چه دگه جاهان و چه دگه زبانان ما را اش حمایت کت. فقط یک بلوچی چه پاکستان که آی هم بلوچی نویسگء نه زات ما رای حمایت کت. لهتی سنگت گلیکی و مازنی ما را هست که آ واجهان وتی نامش نه انجمنی که ای کار دیم بریت لکتت. لهتی چه منی وتی نزیک این سیاد و سنگت که من آیانء سهی کتت وتی نامش نوشتت و هنوچش اعلامش کتت که آیان هم گون ما بینت.

وهدی که نوشتانک ته دگه زبان چارگ بیت بلوچی زبان باره و بلوچ مهلوک آدان نوشتت که بلوچ استمان گیش چه ۵ میلیون نفر انت.(فقط غربی بلوچستان -ویکیپدیا انگریزی) من وت په بازگین مردمی ایمیل راه داتء و چه بازگین مردمی که ته بلوچی نوشتن کارزانت انت لوٹتگ که ته ای کار بهر بزور انت. بلکه هنگت هچ کس دیم نه آتکگ. هنگت یک نفری یک هوردین نوشتانکی هور نه کتت. من وت تهنکا گیش چه ۳۰۰۰ انگریزی نوشته و کد په بلوچی زبان تریتت. هنو کل ویکی پروژهان بلوچی زبان هور اش کتت.

الان دو هفته گیشتر گوستت چه آ وهدی که پروژه بنگیج بوت. من وتءَ بری جست کنانء که ما بلوچء مگر هچ چیزی نیست؟ ما بلوچ قومء یک هوردین نوشتانکی هم نیست؟ ما را یک نفری نیست که یک علمی چیزی گون بلوچی زبان بنویسیت؟ اگر بلوچ نه تونیت یک چیز گون وتی ماتی زبانء بنویسیت گڑء ما و شما باز میاریگ ان. بلوچی قومء ته ای دنیا هچ هبری په گوشگ نیست؟ بلوچ پچی چوش انت؟ علم بلوچ چی انت؟ بلوچی په دنیا چه نوکین هبری داریت؟ کی بلوچی هیال کپیت اگر آ وتی دود و ربیدگء بی هیال کنت؟

*بهری چه مکران شعر

جی مَی وتی ملک کهن میـرین بلوچانی وطن

رشکِ یـمن داغِ ختـن دوستَی بسی نزّیکِ من

هنچو که ساه اندر بدن پر مَی دلا مثل چمن

تَی ڈوک و ڈَل دُرّ عدن گزّ و کُنر، سرو و سمن

زیرُک چو شاخ نسترن بیا تو بکن گو ما سخن

آ گوستگین گپان بجن دل چو زرا شد موج زن

تَی پاریگین ورنا کج انت دریا دل و لشکر شکن

کوهی پلنگ و کرگدن شاهین و تاجدارین هدن

از گردش دهر دو رنگ شت از جهانا نام و ننگ

دنیا مُج و تاریک و تنگ زرتگ بدان رسم فرنگ

سر برهنگا ترّنت ملنگ بی ریش و سر تاپین لونگ

پروشتگ بدان شیرانی ننگ کپتنت چه شاگان نرپلنگ

دمال کنت روباه لنگ مرتنت مه دریایا نهنگ

کراکیت پگل بر قصد جنگ رتکنت چه بانزا بال و چنگ

جوش جننت کانگشک و کنگ دنیا فریبا پوشتگ

مهر و وفا مردان شتگ لجّ و حیایا بال کتگ

*مولوی عبدالله روانبد

یکی چه مشکلات زبان بلوچی ایشنت که نویسگی بهر زبان نوک اینت. بلوچی زبان باز دیریگین زبان اینت بله هنچشو که مں پیش تر ته وتی نویسگان آرتگت بلوچی زبان هبر بوتت نه و نویسگ نوکین چیزیت. ته هر زبانی که اگر کسی بلوٹیت بنویسیت دو چیز ضرورینت. اول ایشنت که آن زبانآ یک لبز استانداردی بیت. مثلا ته پارسی چندین لبز هست په داب تهرانی، خراسانی، اسپهانی و دگه لهتی لبز. بله وهدی که کسی لوٹیت پارسی بنویسیت چه لبز معیار استفاده کنت. لبز معیار همان لبزی چه زباننت که گیشتری مهلوک که آن زبانان هبر کننت آیآ سرپد بینت. لبز معیار آ دو داب په زورتن هستں اولی شینت که ای لبز راحتر په گیشترین مردم پهمگ بیت و لبز یک مزنین جمعی بیت. دومین کاری که ته زبانشناسی په زورگ یک لبز په عنوان معیار انجام بیت، کارمرز کتن یک لبز هورته هور چه مچین لبزاں. بلوچی هم هنچوشین مشکلی داریت. اول همی زورگ یک لبز په عنوان یک لبز معیار انت. بازین زبان شناسی په این کارش کوشست کتت و یکی چه مزنین استادان په ای کار بانک کارینا جهانی انت که وتی ڈکتری تز آ همی باروی نوشتگت. که همی هبر زورگ لبز معیار باز دقیق هموداں گپ بوتت.

دومی چیزی که په نویسگ لازمنت یک خط استاندارد انت. هر زبانی تونیت فقط گپتاری بهر داشته بیت بله بازین زبان هست ته دنیا که آیانآ نویسگی دابش نیست.بلکه کلین زبانآ په خاطر شی که بتوانن وتی ادب و دود و ربیدگآ بدارند وتی ماتی زبانآ نوشتگی بهرآ کامرزش کت. چون هبر وهدی که چه دپ در کیت از بین روت مگر شی که آیآ بنویسنت یا گون دگه تکنالوژیان آیآ ضبط کننت. بشر از وهدی که خطی اختراع کت په شی که وتی زانت و داشتگین چیزانآ په دگران برسانید آیآ گون خط و یا کشگ اور دیوار هوڈان وتی مقصدآ بازگوش کت.

بلوچی زبان ءَ خط بازین گپی بوتت. آزات جمال الدینی,ندوی و سید ظهور شاه بلوچی نویسگان بازین کارش کتت. په نویسگ بلوچی دو نوع خط مطرح انت. اولی خط عربی رسم الخط انت که گون لهتی تغییر و چنت اردوی علامت هور بیت. دگه نویسگی داب شینت که چه لاتینی الفبا استفاده بیت. هما کاری که الفنباین ته وتی نویسگان استفاده کت. په خاطر شی که بلوچ ته هر کشوری په داب ایران، اوگانستان و پاکستان که ببیت گون عربی الفبا آشنا بیت. اچه راحتر تونیت این الفبایآ ته وتی ماتی زبانآ په کار بریت. لهتی بلوچ که ته یروپ و ترکمنستان که هستند چون لاتینی الفبا ته وتی مدرسه یان وانته و نوشته ای دابین نویسگآ کارمرز کننت.

راه حل په بلوچی زبان شینت که هرچی گیشتر نویسگ بیت گونه هر دابین لبز و خطی داں مردم یکیآ که گیشتر زاننت و راهترانت همایی بزورنت. گون بازگین ماهتاکی و لبزانکی که ته بلوچستان پاکستان نشر بیت ای راه کم کم روشن بیت. ما هم امیت دارین که بلوچی زبان نویسگ ته کامپیوتری دنیایآ هر چه زوتر گیشتر بهر بزوریت.

ته یکی چه همی نوشتانک مه انگریزی زبانا من بلوچ ءِ باروا نوشت. هماداں من توضیح دات که بلوچ مشکل شینت که آی وتی پگرا کمتر په نوشتانک درآتکءَ. می بلوچ مشکل شینت که نوشتگیں موضوع ما را کم هست. اگر کمی پد تریت گندگ بیت که بلوچ ءِ شاعری و دگه داب ادبی کار رند چه نوزدهمی قرن فرم نویسگی ودی کتءَ. ما بلوچ مهلوک وتی زبان هاتر بایدن باز کار بکنین و یکی چه همی کاراں شینت که وتی زبان نویسگی چیزا باز کنین.

ما ته نوکین دنیای زند گوازینگین ته دنیای اینترنت و اطلاعات، ما هم په داب دکه قوما باید وتی ماتی زبان گون ای نوکین بشری پیشرفت هم داب کنیت. اگر چش می بیت می شمی ماتی زبان ته این نوکین قرن باز پشت کپیت و هنچوش که الان ما و شما مجبورین که په وتی رسانگ هبر و هالان چه دگه زباںا، انگیرزی و پارسی، استفاده کنین ممکن کار داں هدی پیش بروت که ما وتی زبانا مه تونین دگه ته نویسگ و یا حتی ته هبر کتن کارمرز کنین.

ما چه کلے دوستاں دستبندی کنان که وتی هال، هبر و هر دگه نوشتانک که آیان هست لهتی چه آیانا گون ماتی زبان نشر کننت.