امروز روز خیام آن دانشمند رند است.

خیام

این کهنه رباط را که عالم نام است         و آرامگه ابلق صبح و شام است
بزمی‌ست که وامانده صد جمشید است         قصریست که تکیه‌گاه صد بهرام است
□
این یکد و سه روز نوبت عمر گذشت         چون آب بجویبار و چون باد بدشت
هرگز غم دو روز مرا یاد نگشت         روزیکه نیامده‌ست و روزیکه گذشت
□
بر چهره گل نسیم نوروز خوش است         در صحن چمن روی دلفروز خوش است
از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست         خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است
□
پیش از من و تو لیل و نهاری بوده است         گردنده فلک نیز بکاری بوده است
هرجا که قدم نهی تو بر روی زمین         آن مردمک چشم‌نگاری بوده است

قلم به دستی و تقویم به کنار باعث بوجود آمدن چنین پست‌هایی می شوند.

امروز ۲۵ اردیبهشت در ایران روز بزرگداشت فرودسی نام گرفته است. در این روز در دانشگاه‌ها و مراکز ادبی برای بزرگداشت او مراسم و محافلی برگزار می شود.

فردوسی

فرودسی مرد شماره یک زبان فارسی است البته با کمی ارفاق (عجم زنده کردم بدین پارسی). اشعارش به خصوص شاهنامه یکی از نماد‌ها ملی‌گرایی در میان ایرانیان است. شاهنامه نیز یکی از حماسه‌های جاویدان ادبیات جهان به شمار می رود.

گلخان،گلخان بزرگ، امروز روز او نیز هست. ۱۴ می ۱۹۱۴ در نوشکی به دنیا آمد. چه اتفاق جالبی است. دو مرد که هر کدام در زمان خود و بیشتر بعد از زمان خود به شهرت دست یافتند. آنها برای زنده کردن زبان خویشتن و برای پاسداشت آن متحمل زحمات زیادی شدند. گلخان نصیر تقریبا بیش از ۱۵ سال از عمرش را در زندان‌های پاکستان گذراند.

گلخان نصیر

از برجستگی های اشعار گلخان نصیر وجود شور و شعف حماسی‌گونه‌ای است که در سرتاسر شعر موج می زند. چیزی که در سرایش حماس شاهنامه بخصوص در رزم‌ها و بزم‌ها این گرم گرفتن و شورها بسیار به چشم می خورد. تقویت و حفظ حس میهن دوستی، ایجاز و گرمی کلام، داستان سرایی، تلاش برای نجات زبان و فرهنگ وابسته به آن از ویژگی های مشترک کارهای این دو ادیب پهنه فلات ایران است. پس جا دارد ما امروز را علاوه بر فردوسی به نام گلخان نصیر نیز مزین کنیم. باشد که زبان و فرهنگ زنده و پاینده باشند.

شما زنان قبیله من شمای که از نسل آن دلاوران و دلدادگانید روزتان مبارک.

ای معلم سر خود گیر که ما چون گرداب         قطع امید ز سر رشته‌ی ساحل کردیم

«صائب»

به مناسبت روز بزرگداشت سعدی

مقبره سعدی

در بارگاه خاطر سعدی خرام اگر                            خواهی ز پادشاه سخن داد شاعری*
هفت کشور نمی‌کنند امروز                                  بی مقالات سعدی انجمنی*
من‌آن مرغ سخندانم که در خاکم رود صورت        هنوز آواز می‌آید به معنی از گلستانم*
هر متاعی ز مخزنی خیزد                                    شکر از مصر و سعدی از شیراز*
منم امروز و تو انگشت‌نمای همه خلق                 من به شیرین سخنی و تو به خوبی مشهور*
اگر شربتی بایدت سودمند                                ز سعدی ستان تلخداروی پند*
بر حدیث من و حسن تو نیفزاید کس                 حد همین است سخندانی و زیبایی را*
سعدی اندازه ندارد که په شیرین سخنی            باغ طبعت همه مرغان شکرگفتارند*
خانه زندان است و تنهایی ضلال                        هرکه چون سعدی گلستانیش نیست*
درین معنی سخن باید که جز سعدی نیاراید        که هرچ از جان برون آید نشیند لاجرم بر دل*
هنر بیار و زبان‏آوری مکن سعدی                        چه حاجت است بگوید شکر که شیرینم*
قلم است این به دست سعدی دُر                     یا هزار آستین دُرّ دَری*
دعای سعدی اگر بشنوی زیان نکنی                    که یحتمل که اجابت بود دعایی را*
ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید                  هزار سال پس از مرگ او گرش بویی*

به مناسبت روز بزرگداشت عطار نیشابوری

بار دگر شور آورید این پیر درد آشام را         صد جام برهم نوش کرد از خون دل پر جام ما
چون راست کاندر کار شد وز کعبه در خمار شد         در کفر خود دین دار شد بیزار شد ز اسلام ما
پس گفت تا کی زین هوس ماییم و درد یک نفس         دایم یکی گوییم وبس تا شد دو عالم رام ما
بس کم زنی استاد شد بی خانه و بنیاد شد         از نام و ننگ آزاد شد نیک است این بدنام را
پس شد چون مردان مرد او وز هر دو عالم فرد او         وز درد درد درد او شد مست هفت اندام ما
دل گشت چون دلداده‌ای جان شد ز کار افتاده‌ای         تا ریخت پر هر باده‌ای از جام دل در جام ما
جان را چون آن می نوش شد از بی‌خودی بیهوش شد         عقل از جهان خاموش شد و از دل برفت آرام ما
عطار در دیر مغان خون می‌کشید اندر نهان         فریاد برخاست از جهان کای رند درد آشام ما

در دفتر رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تربیت معلم تهران عکسی از پروین دیده‌ام. او مدتی مدیر آنجا بود.

پروین

سیمین دانشور

خبر کوتاه و دردناک بود. سیمین رفت.

سیمین دانشور پس از یک دوره بیماری در سن نود سالگی ۱۸ اسفند،روز جهانی زن، از دنیا رفت. من به عنوان یکی از علاقه‌مندان ادبیات ایران درگذشت این بانو بزرگوار را به جامعه ایران تسلیت می گویم. امیدوارم روحش قرین رحمت الهی باشد. یاد و خاطره او در ادبیات ایران و حتی جهان برای همیشه ماندگار خواهد ماند.

زنان

در ایران تولد فاطمه زهرا (ع) در ۲۰ جمادی‌الثانی به عنوان روز زن و روز مادر گرامی داشته می شود.

من  این روز را به همه زنان جهان به خصوص زنان بلوچ تبریک می گویم. امیدوارم آنان بتوانند نقشی فعال‌تر در اجتماع داشته باشند  و برای تربیت نسلی ممتاز کوشا باشند.

بلوچ جنین زهگ و جنین آدماں ، مبارک بات!
نود انت بهار ءِ موسم ، رنگانی کشت و کار
پلانى زیب و رنگ ءَ ،سیریگ بیت بهار
بیا بیا که ترڈ و ناز انت ، آسکاں هم هزار
پلیں په ماهل ءِ زات ،مات و جن و گهار

بیا بیا که عید انت مرچی، کلیں جهان ءِ زال
دیوان کتگ هزاراں ، دیوان ءِ گپ و گال
شیریں زال و بول انت ، پوه انت و جهدکار
بے دَروَر انت ماں جهد ءَ، داتگ جهان ءَ هال

زالانی مرچی عید انت ، نودانی کهکری
جَمٌر په چاپ و ناچ انت ، اِستین ءَ انگرى
بیا بیا مبارکیں روچ ، گوریچ پد شُتگ
سوبیں به بنت گلیں مات، دردانگیں پرى

رنگ انت بهار ءِ بیرک ، آباتى ءِ نشان
بے زیب و رنگ ءَ بنت گار ، آزاتی و جهان
بودیں دل ءَ هزار ساچ ،بالیں سَد اُمیت
جهد ءِ بهار کاریت ،شهدانی کلکشان

دهتانی مرچی ناز انت ، بال انت گَل ءَ گوں کاڑ
دیوان وت ٹهین انت ،دَؤر اش چو زُرتگ واڑ
پساں گوں کوپگ انت و ، براتاں و جود و چکاں
لوٹنت که یک جهان بات، انسان و وشى بنت جاڑ

بیا بیا که مارچ ءِ هشت انت، پلاں وا کندتگ
دنیا په رنگ و زیب انت ، ڈکالى پد شتگ
پگرانی راه روک انت ، نوکیں پل و دَؤر
زالاں به بیت مبارک ،عیدے که پلتگ

کریم بلوچ _ تهل