مصاحبه اولین شهردار زن سیستان و بلوچستان با شرق

این مصاحبه می تواند برای بسیاری از زنان بلوچ قوت قلبی باشد که راه مشارکت مدنی را برای خود هموارتر سازند

روزنامه شرق

کد خبر: 27666

تاریخ خبر: ۱۳۹۲ پنج شنبه ۲۱ آذر

سامیه بلوچ زهی، از خط قرمزها عبور کرده است. او دختر 26ساله، مجرد و اهل سنتی است که توانسته شهردار کلات (مرکز شهر سرباز) در سیستان وبلوچستان شود. یکه تازبودن بلوچ زهی، تنها به همین جا ختم نمی شود؛ او توانست، با اکثریت مطلق آرای اعضای شورای شهر کلات، این سمت را از آن خود کند. اتفاقی که با وجود فضا و بافت سنتی سیستان وبلوچستان، رخدادی بی سابقه است. خانم شهردار، می گوید که طلسم مدیریت زنان در سیستان وبلوچستان را شکسته. به حق که چنین کرده است. او در خانواده ای هشت نفره زندگی می کند. در خطه ای از ایران که اغلب زنان هنوز به راحتی، قادر به استفاده از حقوقی همانند درس خواندن، انتخاب همسر و فعالیت اجتماعی نیستند. او با وجود همه این موانع، دست از فعالیت نکشید و درسش را ادامه داد. برای تحصیل در رشته منابع طبیعی به تهران آمد، اما برخلاف بسیاری از دانشجویان شهرستانی، پایتخت پرهیاهو را ترک کرد و به زادگاهش بازگشت تا برای برداشتن محرومیت زنان، مردان و کودکان زادگاهش بجنگد. او انتخابش را سرآغازی برای خودباوری زنان بلوچ و به چالش کشیدن سلطه نظام مردسالاری در این خطه از سرزمین ایران می داند.
چطور شد که تصمیم گرفتید، شهردار شوید؟
می خواستم کمبودهایی که خودم با آنها دست وپنجه نرم کردم، نسل های بعد از من نداشته باشند. نمی خواستم، برادرزاده، خواهرزاده و کودکان شهرم بدون داشتن پارک بزرگ شوند. اینجا بیشتر بچه ها افسرده هستند. شاید باور نکنید، اما بچه های شهر ما با دیگر شهرها متفاوتند، آنها وقتی در شهر دیگری پارک می بینند، انگار با چیز عجیبی روبه رو شده اند، بی نهایت هیجان زده می شوند. آخر، شهر ما هیچ چیز ندارد. ما کمبودهای بسیاری داریم. حتی طرح جامع شهری نداریم. جایی نداریم که زنان و مردان بتوانند به راحتی در آن قدم بزنند. یک قلعه تاریخی داریم که سال هاست، بازسازی نشده و دارد از بین می رود. شهر کلات هزارو200نفر جمعیت دارد اما روزانه پنج هزارنفر از روستاهای اطراف برای فروش محصولات تولیدی خود وارد این شهر می شوند و این جمعیت شناور باعث ایجاد سد معبر و ترافیک شهری شده است. من می خواستم کاری کنم که این مشکلات رفع شود، بنابراین تصمیم گرفتم، شهردار شوم.
ابتدا که فکر شهردارشدن در ذهن شما جرقه زد، با چه چالش های درونی روبه رو بودید؟
من وقتی بحث شوراها مطرح بود، به این علت که خواهرم می خواست که در شورای شهر عضو شود، برای نخستین بار به فکر افتادم که من هم باید کاری انجام دهم. اما واقعا نمی دانستم که من می توانم شهردار شوم؟ می توانم مدیریت کنم؟ با انبوهی از این سوالات روبه رو بودم. در این میان، پدرم بسیار از من حمایت کرد. بعضی وقت ها بود که ناامید می شدم. اما پدرم به من امید می داد. اعضای شورای شهر (به خصوص رییس شورای شهر) هم از من حمایت خوبی کردند.
شما سال های تحصیل خود را در تهران گذراندید، در کدام منطقه ساکن بودید؟ آیا فکر می کردید که روزی بتوانید، مسوولیت شهرداری شهر خودتان را برعهده بگیرید؟
من در غرب تهران در <<چاردیواری>> ساکن بودم. دانشگاه علوم تحقیقات درس می خواندم. آن سال ها همیشه به نحوه شهرداری به خصوص شهرداری منطقه2 تهران توجه می کردم. چگونگی اداره تهران همیشه مورد توجه من بود.
چرا مانند بسیاری از دانشجویان شهرستانی، تهران نماندید؟
من جزو کسانی بودم که از همان اول که به تهران آمدم، تصمیم نداشتم در این شهر بمانم. می خواستم برگردم و به شهر خودم خدمت کنم. با اینکه من تهران را خیلی دوست داشتم، حتی روزهای اولی که به شهر خودم برگشتم، خیلی برایم سخت بود. محرومیت های اینجا، بسیار آزار دهنده است. اما من می خواستم، برای برداشتن این محرومیت ها تلاش کنم.
برای خیلی ها عجیب است که چطور شورای شهر کلات، با توجه به محدودیت های موجود نسبت به زنان، به شما به عنوان شهردار رای دادند؟
به نظرم، شورای شهر در راستای اهداف خودشان به وجود یک شهردار همراه، خلاق و توانا نیاز داشتند. من برنامه مشخصی داشتم. جوانگرایی، پیشرفت و توسعه شهر سرباز از مهمترین اهدافم بود. تقویت اندیشه شورایی و مشورتی، استفاده از نخبگان جوان و در نهایت برنامه محوربودن را به عنوان عنصر مفقوده در تمام عرصه های مدیریت شهری لازم می دانستم. از سوی دیگر معتقدم که شورای شهر هوشیارانه پی برده است، راز موفقیت پدرانمان پرداخت حقوق نیمه دیگر جامعه، یعنی زنان بوده است و دریافته اند که سرنوشتشان به گونه ای پیچیده با سرنوشت ما گره خورده، به همین دلیل با اکثریت مطلق آرا (پنج رای) توسط اعضای شورای اسلامی شهر سرباز به این سمت انتخاب شدم. انتخابی که با توجه به فضای استان و بافت سنتی آن بی سابقه بوده است.
مردم از این انتخاب حمایت کردند؟
بله خوشبختانه، اکثر مردم از این انتخاب استقبال کردند، به خصوص مورد حمایت روحانیون قرار گرفتم. من یک سال سابقه کار در اداره منابع طبیعی به عنوان ناظر بخش جنگل دارم. به نظرم این سابقه کاری در اعتماد مردم به من بسیار موثر بود.
جالب است که زن بودن شما در این انتخاب تاثیر منفی نداشت.
من با توجه به حقوق مسلم خود در اصل بیست ویکم قانون اساسی، دنبال احقاق حقوق ازدست رفته زنان شهرم بودم. می خواستم، زنان، این قشر همیشه قربانی، به خودباوری برسند. امیدوارم که این حرکت، زنگ شروعی برای تمام زنان زادگاهم باشد و آنها بتوانند نقش بیشتری در جامعه ایفا کنند. دوست دارم زنان، همراه برادران  خود در ساختن بنیادهای اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی بکوشند. یادمان نرود، سال ها پیش زمانی که پدرانمان و برادرانمان در روستاها برای امرار معاش بر سر زمین های کشاورزی می رفتند، مادران و دختران نیز چه در کارهای خانه داری و چه در امور کشاورزی و دامداری دوشادوش آنها بودند. امیدوارم با انتخاب من، به عنوان نخستین شهردار زن بلوچ، در منطقه ای که همچنان عده قلیلی نسبت به حاشیه راندن زنان اصرار دارند، به زودی شاهد حضور بیشتر زنان در سمت های مدیریتی باشیم.
شما در این مدت با برخورد نامناسبی روبه رو نشدید؟
من در این مدت با هیچ برخورد نامناسبی مواجه نشدم. به نظرم، پس از اینکه ما شهرنشین شدیم، زنان و دختران به مرور زمان از صحنه امور اجتماعی حذف و خانه نشین شدند. مردمان شهر سرباز، مردمان فهیمی هستند. آنها با انتخاب شورایی متفاوت، روح تازه ای در کالبد این شهر تاریخی دمیدند. این مردم درس استواری را از کوه ها و درس تلاش و تکاپو را از رود همیشه جاریشان و درس نوع دوستی و صداقت را از اجدادشان آموخته اند.
زنان شهر سرباز نسبت به انتخاب شما چه واکنشی داشتند؟
زنان شهر، از این انتخاب خوشحال شدند. می دانید که بافت شهر سرباز، یک بافت سنتی است. انتخاب یک شهردار زن به خودی خود یک رویداد بسیار نادر در ایران است اما انتخاب یک شهردار زن از اقلیت قومی و مذهبی بلوچ و اهل سنت تاکنون اتفاق نیفتاده بود. من با شهردار شدنم امید و خودباوری را در بین زن های بومی زنده کردم. فکر می کنم با این اقدام، تعداد بسیاری از زنان بتوانند، وارد عرصه های مدیریتی و سیاسی شوند. در واقع این فرصتی است برای تمام کسانی که با وجود داشتن تخصص در انزوا قرار گرفته بودند.
بنابراین، به نظر شما این انتخاب، سرآغازی برای بازنگری در نظام مردسالاری سیستان وبلوچستان است؟
بله، این انتخاب می تواند سرآغازی باشد برای خودباوری زنان بلوچ و بازنگری در نظام مردسالاری و تقویت حقوق و نقش اجتماعی زنان.
در این چند روز شهردار بودنتان برخورد ارباب رجوع ها و پرسنل شهرداری با شما چگونه بوده؟
برخوردها خیلی خوب است. مدیریت قبلی عملکرد مناسبی نداشته است. احساس می کنم که در حال حاضر، پرسنل شهرداری خیلی راضی هستند. آنها به من احترام می گذارند. ارباب رجوع هایی که در این یک هفته به شهرداری آمدند، خیلی برخوردهای خوبی داشتند. فکر نمی کردم که مردم به این خوبی از من استقبال کنند.
حالا از برنامه هایتان بگویید، از برنامه هایی که برای اجرای آنها انتخاب شدید.
شهر سرباز با مشکلات بسیاری روبه رو است. من راه اندازی و توسعه زیرساخت های فرهنگی، ورزشی، رسانه ای، اجتماعی و هنری را در اولویت برنامه هایم قرار داده ام. می خواهم از زنان و جوانان در اجرای فعالیت های شهری استفاده کنم. طرح هایی هم برای اوقات فراغت جوانان و زنان دارم. من خدمتگزار مردم شهر سرباز هستم و می خواهم شرایط مناسب شهری را برای سلامت جسمی و روحی آنها فراهم کنم. از آنجایی که زنان قشر آسیب پذیر جامعه هستند و بخش اشتغال زنان تاکنون نادیده گرفته  شده است، می خواهم که شرایط مناسب کاری را برای آنها فراهم کنم. برای مثال هیچ اقدامی برای زنان دستفروش انجام نشده، دستفروشی یک زن یعنی مرگ تدریجی او که از سر ناچاری به دستفروشی روی آورده. من می خواهم که این خلأ ها را برطرف کنم.
و حالا حس شما به عنوان یک خانم شهردار؟
من زن بلوچی هستم که طلسم مدیریت در این شهر را شکستم و تنها امیدم داشتن شهری سبز و آسمانی آبی است.