بایگانی

بایگانی تیر

کتاب: حماسه های مردم بلوچ

۹ تیر ۱۳۸۸ ۱ دیدگاه

این کتاب نوشته مرحوم عبدالحسین یادگاری است.پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، پژوهشکده مردم شناسی در سال ۱۳۸۶ آن را منتشر کرد. این کتاب در ۳۶۲ صفحه دربردارنده مهمترین حماسه های مردم بلوچ است.
در ابتدای ویراستار علمی کتاب، دکتر موسی محمودزهی، مقدمه کوتاهی به همراه زندگی نامه ی مختصر نویسنده نگاشته است. نویسنده کتاب برای آنکه خواننده کتاب درباره آنچه که در ادامه می خواند پیش زمینه های فکری مناسب داشته باشد درباره بلوچستان و موقعیت جغرافیایی آن و همچنین درباره زبان بلوچی توضیحاتی را در کتاب گنجانده است. چون در این کتاب نوشته هایی به زبان بلوچی موجود است بطبع برای غیر بلوچ زبانان و حتی خود بلوچ ها خواندن آن اشعار دشوار است پس جدولی از علایم آوایی به کار رفته در آوانگاری اشعار،‌ در کتاب در همان صفحات نخست گنجانده شده است.
کتاب از هجده حماسه مشهور بلوچی تشکیل شده است. ساختار ارائه این هجده حماسه به گونه ای است که نیازهای خوانندگان مختلف مد نظر قرار گرفته شده است. در آغاز هر حماسه تصویری قرار داده شده است که به جلوه های بصری این کتاب تا حدودی افزوده است. نویسنده برای آنکه به خواننده خود پس زمینه مناسب برای هر حماسه را بدهد به طور مختصر درباره هر حماسه و داستان آن توضیحی به زبان فارسی می دهد. سپس شعر حماسی  به زبان بلوچی نقل می شود. در بخش بعد معنی فارسی اشعار آورده شده است و در آخر برای تسهیل در خواندن ؛ اشعار آوانویسی نیز شده اند.
در بخش نوشتن اشعار، ترجمه و آوانویسی آنها کاستی های  وجود دارد. مثلا در تایپ اشعار بلوچی و حتی فونت مورد استفاده دقت کافی به عمل نیامده است. ظاهرا این نوشته های با برنامه های معمولی تایپ کردن و استفاده از یونیکد به وجود نیامده اند که کیفیت پایین چاپ این صفحات خود گویای این معضل است. متاسفانه در نوشتن بلوچی در برنامه های رایانه ای توسعه ی متناسبی صورت نگرفته است. یکی دیگر از کاستی های این بخش جدا بودن شعر بلوچی و آوانگارهای اشعار است. همانگونه که قبلا اشاره شد اشعار، ترجمه و آوانگاری در سه بخش مجزا آمده اند. خواندن اشعار برای همه ممکن است آسان نباشد ولی قرار دادن آوانگاری هر بیت در کنار آن می توانست بخشی از این مشکل را حل کند. این جدا افتادن شعر و آوانگاری از هم  و ورق زدن های پی در پی برای مراجعه به آوانویسی ها برای خواننده ملال آور است.
این کتاب یکی از یادگار های عظیم برای حفظ ادبیات شفاهی بلوچستان است. این کتاب می تواند به همه خوانندگان خود در هر سطحی که باشند خواه بلوچ زبان یا غیر بلوچ زبان دیدگاه کلی از داستان های حماسی بلوچی را ارائه می کند. به عقیده من هر کسی که مشتاق دانستن درباره حماسه های بلوچی است این کتاب آغاز خوبی برای فهم حماسه بلوچی است. بنده مدت ها قبل به خصوص در دوران نوجوانی علاقه بسیار به دانستن درباره ی حماسه و شخصیت های آن داشتم. برای آنکه به این کنجکاوی پاسخی داده باشم گاه از والدین و اطرافیان می خواستم داستان فلان شخصیت را برایم بازگو کنند و یا درباره فلان داستان مختصری توضیح دهند. گاهی وقت ها برای دریافتن درباره هر داستانی حماسی به برخی اشعار شفاهی که توسط خوانندگان بلوچ به خصوص ملا کمال خان گوش می دادم. به هر حال به توجه به نقایصی که در هر کدام از منابع مذکور بود داستان ها را به طور دقیق و جزیی نمی دانستم. عدم وجود کتب بلوچی و همچنین نا آشنایی من به رسم الخط و نگارش زبان بلوچی استفاده از منابع مکتوب برایم تقریبا نا ممکن بود.
افراد زیاد همانند من  مشتاق به آموختن درباره زبان و فرهنگ و ادبیات بلوچی در جامعه وجود دارد. روی سخن بیشتر کسانی هستند که در جامعه ایران هستند و خواندن و نوشتن فارسی را می دانند، این کتاب به راحتی می تواند به شما در داشتن دیدگاه کلی درباره هر کدام از حماسه ها و حوادث تاریخی بلوچستان یاری رساند. این کتاب برای خوانندگان غیر بلوچ نیز توصیه می شود. آنها با مطالعه این کتاب می توانند درباره ی مردم بلوچستان و ادبیات غنی آنها آگاهی های لازم را کسب کنند.
این کتاب هر چند به لحاظ وجود تعداد کمی از حماسه های بلوچی دچار کمبود است ولی آغاز خوبی برای نگاهداشت این ادبیات غنی است. در مقایسه با کتاب ((میراث)) که به زبان بلوچی نوشته شده است اشعار بسیار کمی در آن گنجانده شده است. این کتاب می تواند آغاز خوبی برای محققان ما باشد تا با ادامه دادن این چنین راهی در اغنای این فرهنگ بیشتر بکوشند. آنها می توانند با جمع آوری دیگر بخش های ادبیات کهن و نو بلوچی  در حفظ و نگهداری و انتقال آن به نسل نو نقش مهمی ایفا کنند.

Categories: فارسی Tags:

لهتی دلگوشی

۲ تیر ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

مروچ اولگین روچ چه گرماگ انت. تیر ماه مطابق گون جلالی تقویم گرماگءِ موسوم شروع بیت. چه منی  پیشگین بلوچی نوشتانک بازگین وهدی گوستت. البت ای مدت تها گون بازگین کار دلگوش بیتگان. اولگین کاری که ای چنت وهد انت که هل اتت منی درس تعالیم دیگ انت. بعد چه نوروز تعطیلی هلگ منی مزنی جهد شی انت که وتی درس ءّ په وهد خلاص بکنان. په چی که بعد چه بازگین تعطیلی ای کمین فرصت اینت که وتی کار سرانجام کنین. بعد چه درس، امتحان و چکاس وهد بوت. ای وت مزنی گپی انت بله امبری باز سخت این کاری نهت.
دگه کاری که مدام من وتءّ تکلیف کنان حتما انجام بدیان ترجمه کامپیوتری برنامه په بلوچی زبان انت. ته ای مدت بلوچی مدیاویکی ترجمه په نوکین نسخه آماده بیگ هلت. بازین برنامه من په ترجمه کتن دست جتت بله وهد کم انت. یکی چه مزنین منی دلوگشیان ته ای مدت فدورا تیم شر کتن انت. گون چنت سنگت ما توانت فارسی فدورا کمی تیم ءّ دیم براین. آلان بازگین کاری ای باره بوتت که لهتی چه آیان ته همی بلاگ په فارسی نویسگ بوتگنت. فدورا بلوچی بله کمی پش کت. په چی که من وت یک نفر کمتر وهد په ای کار هلان. منی امیت شی انت که چنت نفر دگه که په چوشین کاران وارد انت کمی کمک اش کتن.
بعد چه شی که امتحان ءَ درس  هل انت،‌ ایران ملک تها رییس جمهور گچین کنگءّ وهد رست. یک بیست روچی نامزدان بازگین تبلیغش کته. بله من ادان ته ای ملکان بازین چیزی نه دیست. په چی که هربران که چوشین چیزی بیتگت بازین هار و هورت و عکس و دگه چیز ات بله امبری بر دگه بر ایت. یکی دگه په کم بیگ تبلیغات بدل کتن لهتی قانون ات و ٹی وی بازگین برنامه پیش داشت که مردم وتی رییس جمهور بهتر بزاننت.
روچی که په رای گرگ من یک مدرسه ای شت ان سک باز خلوت ات البت رندءّ هما آهر سرا گوشتش که کمی مهلوک گیشتر بیتت. هما شپ وهدی که اینٹرنت سر من چارت یک عجیب این چیزی من دیست شی ات که پدا هما پیشگین رییس جمهور دگه گچین بیتت. ای خبر بازگین مهلوکی حیران کت په چی که آیان په یکی دگه دلبندان اتنت. هر چند امبری این استان تها وش معلوم نه انت که مردم په رای لوٹ انت رای بدین بله په داب دگه وهدان مردم په اصلاح طلبی راضی تر اتنت.
بعد چه این انتخابات بازگین چیزی گوست. بازین مردمی ٹپی بیتگ انت. هنچوش که اینترنت و دگه هالکار گوش انت لهتی مهلوک هم کشگ بیتت. شی وت یک مزنین دلپدردی ایت که لهتی چه مے هم وطن ٹپی و کشگ بیتگنت. همه جیڑ و جنجال ان باز این مردمی دل پریشان کت. الان من وت چنت وهد انت که په وشتی نه تونان وتی کاران انجام بدیان په چی که اوضاع آرام نه هنت. وهدی که مردم ای گپ و هالان هم هشکونیت بازین هیال و پگر و درد ذهن راحت نی لیت که په وشی کارءّ دیم بارت. منی امیت شی اینت که این مسئله په وشی و کامیابی هلاس بیت.

Categories: بلوچی Tags:

چرا و چگونه می نویسم؟

۲۱ خرداد ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

در سال ها متمادی بارها به فراخور موقعیت و زمان و رویدادها در وبلاگ خود مطالبی را نگاشته ام. در مراحلی از نوشتن در وبلاگ ها مجبور بودن به خاطر مسایل فنی و برخی موارد غیر فنی جایگاه انتشار این نوشتار ها را تغییر دهم. آخرین مقصد من وبلاگی به نام و نام خانوادگی با قدرت از برنامه قدرتمند وردپرس می باشد.
در این تغییر جایگاه ها همیشه به نکاتی در نوشتن مطالب دقت می کردم. سعی می کنم شیوه نگارش و جمع آوری این مطالب را در این نوشته تا حدودی تشریح کنم. در نگاهی اول به مطالب موجود در این مجموعه شاید این گمان را ایجاد کند که دامنه پوشش مطالب بسیار گسترده است. این گستردگی شاید به  بی برنامگی یا درهم ریختگی فکر نویسنده تعبیر شود. اما در واقع این گونه نیست. در طرحی که برای این وبلاگ برای تولید محتوا و نگارش مطالب در نظر گرفته شده است، مطالب بر اساس زبان نوشتار به سه دسته عمده تقسیم می شود: فارسی – انگلیسی و بلوچی. این ها زبان هایی هستند که من می تواند با مخاطبانم با گفتار و نوشتار ارتباط برقرار کنم. بر اساس بررسی آماری که از بازدید کنندگان سایت به دست آمد، من متوجه شدم که بیشترین مخاطبان من از کشور ایران هستند. برای آنکه به نیاز این جمع کثیر که در ماه بیش از هزاران بازید کننده است پاسخ داده شود، زبان فارسی در تهیه بیشتر مطالب زبان غالب است.
به توجه به اینکه من در مسایل لینوکس و به خصوص فدورا مواردی را گاهی در این وبلاگ منتشر می کنم، زبان انگلیسی به عنوان یک زبان بین المللی در نوشتن این گونه مطالب به کار می رود. چون مطالب برای مردم فارسی زبان نیز قابل استفاده باشد من تشخیص دادم که این نوشتارها به فارسی نوشته شود که در آنها خلاصه ای به انگلیسی نیز ارائه شود.
زبان بلوچی سومین بخش از نوشتارهای این وبلاگ را تشکیل می دهد.هدف از نوشتن به زبان بلوچی در این وبلاگ بیشتر تولید محتوای بلوچی در دنیا وب و اینترنت است. متاسفانه زبان بلوچی از مهجورترین زبان ها در این وادی است. من برای اینکه تمرینی برای نوشتن به زبان بلوچی داشته باشم و در عین حال مخاطبان بلوچ که زبان مادریم هست را خطاب قرار دهم هر از گاهی نوشته ای به زبان بلوچی نیز در وبلاگ قرار می دهم
تحلیل محتوایی نوشتارها
در جستجوهایی که در گوگل صورت می گیرد و برخی از آنها به وبلاگ من راهنمایی می شود نکته مهمی وجود دارد. تنوع در نوشتارها بسیار بالا است. شاید یکی از محدود وبلاگ های شخصی باشد که مطالب متنوعی به زبان های گوناگون در آن یافت می شود که همه ی این نوشته های توسط یک نفر تهیه می شوند. تنوع در مطالب ارائه شده نشانگر دو مطلب بسیار مهم است. علاقه من به موضوعات گوناگون اجتماعی، علمی ، تکنولوژیکی و دینی باعث می شود که بسته به زمان و موقعیت نوشته درباره هر کدام از موارد ذکر شده داشته باشم.
بنده به عنوان فردی از جامعه بشری نقطه نظراتی درباره مسایل گوناگون دارم. همیشه سعی می کنم برخی از آنها را در این وبلاگ برای مخاطبانم بیان کنم. آن چه را که من به عنوان مقاله، نوشته یا هر قالب دیگری که عرضه می کنم به عنوان مواد اولیه برای مصارف دیگر است. به عنوان کسی که در مسایل آموزشی درگیری می باشم سعی می کنم درباره مسایل جاری آموزشی کشور نظرات خودم را بیان کنم که این نظرات می توانند موضوع تحقیق درباره اینگونه مسایل قرار بگیرند.
یکی از علاقه مندی های من مسایل زبانی است. با توجه به پیش زمینه قبلی دانشگاهی سعی می کنم درباره زبان های بشر همیشه مطالعه کنم و آن دانسته ها را در زبان مادری خویش تطبیق دهم. بسیاری از نوشته های که به زبان بلوچی یا فارسی در این باره بوده اند جنبه مواد خام تحقیقاتی دارند. کسانی که علاقه مند به دانستن درباره زبان بلوچی و تحقیق درباره ی آن هستند می توانند از نوشتارهای خام بنده درباره مسایل زبانی در زبان بلوچی و پیدا کردن دیدگاه کلی درباره این زبان استفاده کنند. البته همانگونه که بارها تاکید کردم مطالبی از این قبیل دارای شاخص های دقیق علمی نیستد. هرچند در نوشتن آنها دقت فراوانی صرف شده است. افراد می توانند این نوشته ها برای آغازی تحقیقی درباره مطالب مطرح شده در هر مقاله استفاده کنند.
درباره مسایل آی تی و دنیای مجازی برداشته های من از مسایل جاری در این جهان گسترده است. این نوشتارهای بیشتر جنبه راهنمایی برای افراد متوسط به بالا را دارند. برخی نقدها یا رویداد نگاری ها درباره مسایلی مانند کدباز و لینوکس در میان این نوشته ها قرار دارند. چون من در زمینه استفاده از سیستم عامل کدباز و نرم افزارهای آزاد فعالیت می کنم قطعا به افراد در این نوشته های استفاده از آنها را توصیه کرده ام. یکی از فعالیت های من در این زمینه ترجمه فنی برنامه های دنیا کدباز است. من در پروژه های ترجمه زیادی به عنوان داوطلب فعالیت دارم. حضور من در این پروژه ها و نوشته درباره آنها زمینه را برای فعالیت دیگران و پیوستن افراد به این گونه طرح ها تا حدود زیادی تسهیل می کنم. نوشتن از مسایل و مشکلات پیش رو چشم انداز روشنی برای کسانی که در آغاز راه هستند را ترسیم می کند.

Categories: فارسی Tags:

گزارش بازدیدهای ۲۰۰۹/۵

۱۱ خرداد ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

خلاصه ای از بازدید های وبلاگ من در ماه می

۱. تعداد بازدیدها : ۴۸۷۸

۲. متوسط تعداد بازدید در روز: ۱۵۷/۳۷

۳. بالاترین کشور ها:  ایران- آمریکا – روسیه

۴. اتصال از گوگل: ۱۵۴۴

۵. بیشترین کلید واژه جستجو شده: excellent

۶. بالاترین صفحات: tag/linux/feed/

۷.بیشترین سیستم عامل: ویندوز- لینوکس – ناشناس

۸.مرورگرها:اینترنت اکسپلورر فایرفکس  ناشناس

۹. بیشترین زمان ماندن در وبلاگ: ۰ تا ۳۰ ۳۳۹۶ بازدید بیشتر از یک ساعت۳۴۱

۱۰. بیشترین بازدید از شهر تهران