بایگانی

بایگانی اسفند

Panta geiro

۱۵ اسفند ۱۳۹۰ ۳ دیدگاه

http://www.bankreceptov.ru/skazki/skazki-0032.shtml

چـُـکانی دیوان ی. ولادیسلاو – ایتالوی
—————- ————————-
تـَرینـــــــوک : کریم بلوچ _ تهل

شَهزاتیں بانُک « پانتا گیرو »

ماں یک مُلکے ءَ یک وَژبهتیں بادشاهے هست ات که آئی ءِ نام « اِستپان » ات و سئے جـَنـِـک ئی هست ات .
آئی ءِ زندمان ءَ ، هر چیزے په آئی ءِ دل ءِ لوٹ ءَ بیتگ ات . بلے بادشاه استپان ءَ یک چیزے پریشان کتگ ات که آئیا مردین چـُـکے نیست ات .

یک بـَرے پیرانسری ءَ ، دگه ورنائیں بادشاهے چه آئی ءِ همساهگاں ، په جنگ و مِڑ ءَ پاد اهت . همے سَوَب بیت که بادشاه استپان سک پریشان به بیت : « من هنون چون بکناں ، من وا پَــدَر انت که پیر و زَهیر بیتگاں . هم نادراهی ءِ باهوٹ اوں ، کے منی جنگیانی سروک ءَ بیت و جنگ ءِ پَڑ ءَ میدان داری کنت ؟»

مـَستریں جـَنـِـک که پت ءِ پریشانی ءَ سَهیگ بیت ، آتک و پت ئی گوئشت :
– من شمئی جنگیانی کمانداری ءَ کناں و شما چه منی کارپد ءَ وَش و بے پگر بئیت !
– نه ! منی شـَرّ رَنگیں جـَنـِـک ! جنگ زالانی کارے نه انت . _ پیریں بادشاه جواب دات .
– لوٹ ات شما منا به چکاس ات ! _ مستریں جنک چه وتی پت ءَ دزبندی کت .
– جوان انت ، بلے گوں همے شرط ءَ که اگں جَنگ ءِ پَڑ ءَ ترا جنینی و زالی پگر و هیالے گیر آتک و تو جنینانی داب ءَ پگر کت ، گـُڑان هما دمان ءَ سرجمیں پـَئوج ءَ بزور و لوگ ءَ بــِر گـَرد . _ بادشاه وتی جنک ءَ گوئشت .
رَند چه ایشی ءَ بادشاه وتی رازداریں کاردار ءَ توار کت و پـَرمات ئی ، جنگ ءِ وهد ءَ شهزاتیں جنک ءِ همراه به بیت ، بلے هر وهد که جنک ءَ ، زالی پگرے کت ، هما دمان ءَ لشکر ءِ پجّی ءَ واتـَـر به کننت .

راه ءِ یک بـَهرے ءَ شتگ اتنت که شـَکری نـَـلانی کِشار اش دیست انت .
– چونیں زَبـَردَستیں شـَکری نـَل انت ! چه آهاں باز جوانیں بندیک ریسَـگ ءَ بیت ! _ شَهزاتیں زال ءَ دررائینت .
هما دمان ءَ کاردار گوانک جَت :
– اِر گـَرد ! ما لوگ ءَ بــِـرگـَرد اوں ، تو جنینانی داب ءَ پگر کت . تو بندیکاں ریسگ ءَ لوٹ ئے !
دومی روچ ءَ ، دومی جنک ، بادشاه ءِ کِرّ ءَ آتک و گوئشت ئی :
– من جنگ ءِ پـَـڑ ءَ درکپاں و رواں . دزبندی انت که پئوج ءِ سروکی همائیا دیگ به بیت !
آئیا چه بادشاه ءَ سک باز دَزبندی مِنـّـَت و زاری کت که آئیا موکل بدنت که اے گرانیں کار ءَ وَت سَرجم به کـَنت .
آهر ءَ بادشاه ءَ دومی جـَنـِـک ءِ هَبـَر مَنّ اِت و زُرت . بلے گوں هما شرط ءَ که مَستریں گهار ءِ داب ءَ ، اگں کجام جاهے ءَ جنینی پگر ئی کت ، هما دمان ءَ پیکه سرجمیں لشکر ءَ به زور ایت و لوگ ءَ واتـَـرّ به کنت .
اے جَـنِــک هــم باز دور نه شُت . چـــه شَـــکری نلاں که په زیب رُستگ اتنت ، سرگوئست انت ، بلے وهدے که جنگل ءَ رَست انت و مان بیت انت ، دیست ئی که بــُیـد ءِ راستیں و شَتکیں درچکاں که باز زیبدار اتنت و ڈیوای ءَ چو بـَـلِت انت ، گوں زیبداریں ٹـال و شاهڑاں ، رُستگ اتنت ، چـُـپ بیت ئی نه کت . آهی کـَش ات و گوئشت ئی :
– اوه چونیں چـَـهـرے چه اے دِرَچک ءِ کـُـنٹ ءَ جوڑ ءَ بیت !
– شهزاتیں بانُک ! تو جنینی کارانی باره ءَ پگر کت . چـَهر ءِ باره ءَ ! لوگ ءَ واگرد کن ! _ کاردار ءَ گوانک جت .
سیمی روچ ءَ ، سیمی شهزاتیں بانک ، پیریں بادشاه ءِ کِـرّ ءَ آتک .نام ئی « پانتا گیرو » ات . و چه پت ءَ دَزبندی ئی کـُت که آئی ءَ بــِـلـّـِیت که لشکر ءِ پـَجّــی ءَ په جنگ ءَ دَر کـَپیت .
– نه _ بادشاه گـُٹ ءَ زور پردات و گوئشت ئی _ تو سَک ورنا ئے ! اگں تئی مَستریں گهاراں اے کار ءَ کت نه کت ، هچ داب ءَ تئی گون ءَ نه بیت . جنیناں مدام جنینی کارانی باره ءَ پگر ءَ کن انت و جنگ و جیڑه مردانی کار انت .
بلے « پانتا گیرو » وتی پت ءِ هبر ءَ په بیه نه مَنّ اِت و گوئشت ئی :
– تو چه بے دَری ءَ منا به چـَـکـّاس . چه منی چکاسکاری ءَ شما تاوانبار ءَ نه بئیت . من چه شما دَزبندی کناں که منا اجازت به دئیت که من به رواں . من شما را هچ داب ءَ سرجهلی ءَ نه هِلاّں !
آهر ءَ بادشاه ءَ دیست که دگه راهے هم نیست انت . و مجبوری ءَ مَنّ اِت ئی که « پانتا گیرو » هم وتی چکاس ءَ پیشداریت . بلے پدا گوں هما شرط ءَ که آئی ءِ گهارانی گون ئی کتگ ات .

« پانتا گیرو » جَنْـگی گــُداں گورا کت . زَهم و کـُلت ئی بَست انت . نین چو جنگی مردیں ورنا اے جاه ءَ آتک .
« پانتا گیرو » اپسے ءَ سوار بیت . لشکری زُرت و نـَزآرت و سیمسر و جنگ ءِ پـَڑ ءَ روان بیت .
آهاں پرزیبیں شکری نلانی کشاراں گوازینت انت. چه لـَد ءَ گوئست انت و سیمسر ءِ نزیک ءَ رَست انت ، بلے « پانتا گیرو » یک هبرے هم نه کت . « پانتا گیرو » په راستیں یک جنگی سروکے ات .

وَهدے که آهاں وشنیاتکیں همساهگ ءِ بَند و سیمسر ءَ رَست انت ، « پانتا گیرو » اول لوٹـت که وشنیاتکیں بادشاه ءِ گون ءَ گپ و هبر به کنت .

وشنیاتکین همساهگیں بادشاه ءِ نام « ماتیو » ات . آئی باز ورنا ، شَوْک و وش رَنگیں مردے ات . « پانتا گیرو » ءَ چه اولی گِدار و گِندُک ءَ باز وَش و دوست بیت .
بادشاه « ماتیو » ءَ هم دُژمنیں پَئوج ءِ ورناییں سروک باز وَش و دوست بیت . بادشاه ماتیو هم باز هُژیاریں مردے ات ، جنگی سروک ءِ مردیں بیگ ءِ سرا ، چه هما اول ءَ ناباور بیت و ماتیو ءِ شک همیش ات که پئوج ءِ سروک، وشنیاتکیں بادشاه ءِ یکے چه جنین زَهگاں انت که مردینی گـُد ئی گورا کتگ انت .
پر شی که ورناییں بادشاه وتی شَـک ءِ سرا دلجم به بیت ، « پانتا گیرو » ئی وتی ماڑی و کلات ءَ لوٹـائینت تا که به نند انت و هَـبَر به کن انت .
بادشاه ماتیو هنچو وتی مات ءَ هال دات که « پانتا گیرو » ءِ گندُک ءَ ، آئی ئی مان وتی ماڑی ءَ لوٹـائینتگ و داوت داتگ . و وتی مات ئی گوئشت :
– بادشاه استپان ءِ جنگی کماندار ، منی هیال ءَ مردینے نه انت ، بلکین آئی ءِ ورنا ییں جنک « پانتا گیرو » انت که مردینی گـُد و پـُچ ئی گورا کتگ انت .

« شـَهزاتیں کاڑے ورنا ، پانتا انت چو تُپــِشک انت
اِستار ءِ داب ءَ رُژنا ،چم ئی بـَلاں جـَـلـِشک انت
رِیز اِنت ماپَر ئی هم،ڈکــّــُم گوں سُهرءَ همرنگ
ٹـُکـّیت دل اوں چه مهر ءَ ، بیتـگ پر آئی دلتنگ »

– دل ءَ بدار و گم مه کن منی سَؤل و بادشاهیں بَچ ! چنت راه هست انت که ما بزان اوں که چون بارین اے جنکوے که مردینی دِریسی گورا کتگ یا نه ! تو وتی مهمان ءَ به بر وتی هتیارانی میدان و نشان جَنئگ ءَ . اگں جنکوے تئی هتیارنی باره ءَ ، ترا سر و سوجے هم نه کنت ، اگں مردینے به بیت ، آهان ءَ زورایت ، چار و بیچار هم کنت و بلکین سَر و سوجے هم بکنت .
بادشاه ماتیو وتی مات ءِ هبر زُرت ؛ بلے « پانتا گیرو » ءَ هم وتی پت ءِ شرط گِیر و یات اتنت ، په همے هاترا ، وتی هرکارے ءَ جوانی ءَ چاراں و پگر کنان ات . آئیا چو جنگی مردانی داب ءَ سرجمیں هتیاراں چارت و ٹـپـاس اتنت . زَهماں دست ءَ زُرتنت ، چارت انت ، دَپ ءَ دیست انت ، هتیاراں زُرت و نشاناں جت .

وَرناییں بادشاه ، اَپدا وتی مات ءِ کِرّ ءَ شُت و گوئشت ئی :
– من پگر ءَ کنان که اے شهزاتیں مئی مهمان ، بادشاه استپان ءِ ورناییں کاڑ انت . هر چــون که آئیا هـَتـیـارانی گــون ءَ مردیـنـانی داب ءَ لـَیب و گــوازی کت . من زاناں و دلجماں :

« شـَهزاتیں کاڑے ورنا ، پانتا انت چو تُپــِشک انت
اِستار ءِ داب ءَ رُژنا ،چم ئی بـَلاں جـَـلـِشک انت
رِیز اِنت ماپَر ئی هم،ڈکــّــُم گوں سُهرءَ همرنگ
ٹـُکـّیت دل اوں چه مهر ءَ ، بیتـگ پر آئی دلتنگ »

اپدا ماتیں آئیا لـَباس و تـَسلاه کت :
– تو آئیا باگ ءَ به بَر . اگں آئی جنکے انت ، هما دمان ءَ سُهر پلانی نیمگ ءَ رَؤت . اگن مردینے به بیت جازمین _ یاسمین _ ءِ کـَش ءَ رَوت و اوشتیت ، چه آئیا ٹـالے سِند ایت و وتی گوش بُن ءَ ایر ءَ کنت .
بادشاه شُت تا که گوں « پانتا گیرو » ءَ مان باگ ءَ تـَرّ و گـَردے به کنت .
« پانتا گیرو » وانندهیں جنِکے ات . آئیا کتاباں ونتگ ات و زانتکار ات که مردینان ءَ جازمین _ یاسمین _ ءِ بو وَش ءَ بیت . آئیا هم جازمین ءِ پُل ءِ ٹـالـُکے ءَ سِست و گوش بُن ءَ ایر کـُت .

ماتیو چَٹ هَیران و پَریشان ات و آتک وتی مات ءِ کِرّ ءَ و گوں گـَمزَدیں آواز ءَ وتی ماتی گوئشت :
– آئیا جازمین ءِ پـُلئ سست ، بلے منی دل پـَـک انت :

« شـَهزاتیں کاڑے ورنا ، پانتا انت چو تُپــِشک انت
اِستار ءِ داب ءَ رُژنا ،چم ئی بـَلاں جـَـلـِشک انت
رِیز اِنت ماپَر ئی هم،ڈکــّــُم گوں سُهرءَ همرنگ
ٹـُکـّیت دل اوں چه مهر ءَ ، بیتـگ پر آئی دلتنگ »

ماتیں دیست که آئی ءِ بَچ په راستی مِهریگ بیتگ ، په ایشی که آئی ءِ مهر به وَدّ ایت، آئیا دگه سوج ئی هم دات :
– آئیا تو آهری گـَشت ءَ به چـَـکـّاس . تو مروچی چه آئیا به لوٹ چاشت ءِ وهد ءَ تئی پَجـّی ءَ ، جان ءِ شودگ ءَ دریای ءَ به رَؤت . اگں جنکوے به بیت ، نه مَنّ ایت و تئی پجّی ءَ جان شودگ ءَ نه رَوت .
بادشاه ماتیو آئیا داوت دات و لوٹـت ئی . گوئشت ئی :
– بیا مرچی چاشت ءَ روان و دریای ءَ سر و جانے شوداں !
پانتا گیرو آئی ءِ چالاکی ءَ دَربُرت و زانت . گوں نُزهند ءَ پسو ئی دات :
– جی هـَو ، اے باز جوانیں گپے انت ، بلے بیا که مرچی دریای ءِ آپ سارت انت ، گهتر انت که باندات په جان ءِ شودگ ءَ دریای ءَ به رَواں !
و هما دَمان ءَ « پانتا گیرو » ءَ رازداریں کاردار ءَ توار کت که دَلهار تیزیں بور و مادِنے سَنج و تَیار کنت و کاگدے په آئی ءِ پت ءَ سرکن انت . کاگد ءَ چه بادشاه استپان ءَ همے دَزبندی بیتگ ات که هرچی زوت تر یک کاگد و چِٹے راه دئیت که : « بادشاه ءِ ناجوڑی سک دیما شتگ و بادشاه سک نگیگ انت و وتی مرک ءَ چه پیش لوٹیت که « پانتا گیرو » ءَ بگند ایت .»

ایدگه روچین ءَ ، بادشاه ماتیو وتی باگ ءَ ، دریای ءِ کـَش ءَ وتی مهمان « پانتا گیرو » ءِ وداریگ ات . هنچو که « پانتا گیرو » چه دور ءَ ودی بیت ، بادشاه وتی گـُد ءَ کـَشِت و آپ ءَ دَؤر کت . وَهدے که « پانتا گیرو » رَست ، گوئشت ئی :
– من چه راه ءَ رَستگاں ، هِـید اوں کتگ ، کـَمَڑک ننداں و هیداں هُشک ءَ کناں ، گـڑان آپ ءَ مان بَـیـاں !
بلے راستیں هَـبـَر همیش ات که « پانتا گیرو » وتی پت ءِ نـَپـَر و کـُلـَه ءِ رَهچار ات .

رَند چه چـُنت دَمان ءَ ، ماتیو اپدا « پانتا گیرو » ءَ توار کت که گـُداں کـَش و آپ ءَ دَؤر کـَن . بلے هما دَمان ءَ تیزیں اپسے ءِ سُرُمبانی توار اشکنگ بیت . سوارے باگ ءِ دَپ ءَ ایر کـَپت . کاگد ئی باگوان ءَ دات تا که « پانتا گیرو » ءِ دست ئی بدنت .

« پانتا گیرو » هما دمان ءَ کاگد ءَ اشتاپی ءَ پاچ کت و وَنت و دیم ئی « ماتیو » ءِ نیمگ ءَ گـَردینت :
– من سک بژنیگ اوں ، منا بَـرّیں و گـَندَگیں هـَبرے رستگ . منی پت مَـؤت ءِ نگیگیانی باهوٹ انت و لوٹیت که پیش چه مـَرک ءَ منا بگند ایت . من پیکه همے دَمان ءَ سَرگِراں و برواں . بادشاه « استپان » لوٹیت که تئی گون ءَ سـُهل و سـَلاه بکنت . اگں شما گوں اے هبر ءَ همتپاک ات ، گـُڑان شما مئی نیمگ ءَ بیا ات . ما شما را داوت دیوں و وَش آتک کنوں .
وَرناییں بادشاه ءَ ، دگه کجام دَگ ّ و راهے نیست ات ، « پانتا گیرو » ءَ چه سِدَگ آئیا وَش نه بیتگ ات بلے گوں دل نه کـَشّی ءَ ، گوں « پانتا گیرو » ءَ موکل ئی کت . چو تا آهر ءَ دلجم نه بیت که اے شهزاتیں جنکوے یا شهزاتیں مردے . بادشاه ماتیو په چـُشیں شهزاتیں کاڑے ءَ بندیگ بیتگ ات .

رند چه « پانتا گیرو » ءِ رَوَگ ءَ ، ورناییں بادشاه سک زهیراں گِپت و گـَمیگ بیت . مان بادشاهی ماڑی ءَ هنچو وَیل و سرگردان ات . هچ کار ءِ تَب ئی نیست ات . آهر ءَ شت هما کـَت و کوٹی ءَ که « پانتا گیرو » ءَ داشتگ ات . هـَمودان کاگد ئی دیست که چارپادگ ءَ ایر انت . کاگد ءَ نبشتگ ات :
« دوستیں ماتیو !
من شهزاتیں مردینے نیاں ، من شهزاتیں کاڑے اوں .»

« من اوں ترا په « پانتا »، دلبر شاهی جَنـِک اوں
اِستار ءِ داب ءَ رُژنا ،چم اوں بـَلاں جـَـلـِشک اوں
رِیز اِنت ماپَر اوں هم،ڈکــّــُم گوں سُهرءَ همرنگ
ٹـُکـّیت دل اوں چه مهر ءَ ، بیتـگ ترا په دلتنگ »
بادشاه « ماتیو » چه گـَل ءَ بال ات . تـَتـک و سِـٹـُـک جـَنـاں شـُت وتی مات ءِ کِرّ ءَ و گوئشت ئی :
– منی مات ! من زانت ، من ترا گوئشت که « پانتا گیرو » جنکوے ، آئی ءِ جند اے گـپ ءَ مَـنّـِتـَـگ . ادان اے کاگد ءَ .
هما دمان ءَ لوٹـت ئی که آئی ءِ شاهی اپس گاڑی ءَ تیار بکن انت . نِشت وتی شاهی اپس گاڑی ءَ و « پانتا گیرو » و بادشاه استپان ءِ مُلک ءِ نیمگ ءَ تاچیناں بیت .

« پانتا گیرو » وهدے که لوگ ءَ رَست ، سرجمیں هالی وتی پت ءَ گوئشت انت که چون گوں زانتکاری ءَ آهانی رَد داتگ . گوں آهاں هور ، بلے باز نزیک نه بیتگ ، بلے پدا هم بَید جنگ ءَ سُهل بندی ئی کتگ .
آهانی گپ هنگت نه کـُـٹـتـَگ ات ، که کـَلات ءِ دَروازگ ءِ تِلینگوک ءِ ژِلینگگ ءِ توار بیت . چه دَروازگ ءَ مزنیں بادشاهی اپس گاڑی اے مان بیت . اے مهرجتین بادشاه « ماتیو » ءِ اَپس گاڑی ات .
هر دوئیں بادشاهاں نِشت انت . تران و سُهل اش کت و بادشاه ماتیو وتی دل ءِ مهرواری و بندیگ بُوَگ ءَ په « پانتا گیرو » درشان کت و گوئشت و آهانی سانگبندی ءِ لوٹـوک بیت . « پانتا گیرو » هم آئی ءِ سانگبندی گوں بادشاه ماتیو ءَ وَش ات .
چو آهانی سانگبندی بیت و آهاں سیر کت . بادشاه ماتیو وتی لوگبانُک « پانتا گیرو » ءَ زِرت و وتی بادشاهی ءَ بُرت و چو آهانی سهل و ایمنیں دراجیں زندے بنگیج بیت .

http://www.bankreceptov.ru/skazki/skazki-0032.shtml

Categories: بلوچی Tags:

رازگو کیه؟

۱۳ اسفند ۱۳۹۰ ۱۰ دیدگاه

این رازگو کیه؟ این سوالی هست که اکثر دوستان که سرکی در وبلاگ‌های بلوچستانی می کشند از ما می پرسند. من هم من و منی می کنم و می گویم نمی دانم! در واقع حقیقت را می گویم.به راستی چرا شخصیت و نام فرد برای ما این قدر مهم شده است تا فکر و اندیشه او؟

رازگو رازگو است. کسی که مبارک است و رازگو. کسی که گاهی می گوید، خاموش می شود یا خاموشش می کنند بعد دوباره روشن می شود اما نیم سوز شده. گاهی به دادشاه و زیر خاکی‌ها می تاخت سیخ و فیلتر امانش نداد و او را به پوست تیغی اش فرو برد. نباید به پوست او دست کشید.

رازگو از جامعه‌ای است که اعضای آن بسیار دورنگرا هستند. بسیار کم حرف می زنند اگر هم حرف می زنند صاف و ساده است. مانند ما کلمات را با وسواس انگلیسی انتخاب نمی کنند. او رک می گوید و ما در پوسته و خفا سعی در فریاد زدن برای جامعه‌ای  هستیم که حرف زدن و بیان اندیشه کمتر مجال ابراز یافته است.

بگذارید این ویروس در همه جامعه منتشر شود. شاید پاد‌تنی قدرتمند از آنان در جامعه بوجود آید. او یک ویروس است اما کمی ضعیف شده است.

بیایید اندیشه را دنبال کنیم نه اندیشه‌مندان را.

تقدیم به ویروس وبلاگ‌های بلوچی ‘رازگو’ -به پاس دوستی چندین ساله مجازی

Categories: فارسی Tags:

«حماسه‌سرایی در بلوچستان» بررسی شد

۱۳ اسفند ۱۳۹۰ ۱ دیدگاه

«حماسه‌سرایی در بلوچستان» عنوان کتابی پژوهشی درباره حماسه‌های قومی بلوچ به کوشش عبدالغفور جهاندیده است، که از سوی نشر معین راهی بازار کتاب شد. جهاندیده در این اثر علاوه بر گردآوری حماسه‌ها، ترجمه و بررسی و تحلیل آن‌ها را نیز برعهده داشته است.-

عبدالغفور جهاندیده

عبدالغفور جهاندیده

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «حماسه‌سرایی در بلوچستان» (متن کامل منظومه‌ها با آوا‌نویسی، ترجمه، بررسی و تحلیل هر کدام)، پژوهشی در حماسه‌های قومی بلوچ است، که به تازگی در ۶۱۰ صفحه از سوی نشر معین به چاپ رسیده است.

جهاندیده در گفت‌و‌گو با «ایبنا» درباره این کتاب و روند پژوهشی آن گفت: در این کتاب به ثبت، بررسی و تحلیل حماسه‌های قومی بلوچ پرداخته‌ام. همانند کتاب پیشینم با عنوان «سیری در منظومه‌های عاشقانه بلوچی»، در این اثر نیز پژوهش‌های من بیشتر میدانی بوده است و برای بخش توضیح و شرح آن از تمامی منابع مهم و در دسترس بهره گرفته‌ام.

وی درباره تعداد حماسه‌سرایان و حماسه‌هایی، که در این کتاب معرفی یا بررسی شده‌اند، توضیح داد: تعداد اشعار بلند و کوتاه و منظومه‌ها و حماسه‌های کهن بلوچی به‌طور دقیق مشخص نیست. از سوی دیگر ادبیات کلاسیک و کهن بلوچی بیشتر از شعر و منظومه تشکیل شده است، اما این آثار تاحدود یک قرن پیش کتابت نشده و بیشتر شفاهی بوده‌اند.

این پژوهشگر افزود: قرن دهم قمری یا پانزدهم میلادی و تقریباهمزمان با صفویان در ایران، اوج حماسه‌سرایی و رخ دادن حماسه‌های مهم بلوچی است. حماسه‌های بحث شده در این کتاب تمامی حماسه‌های مهم بلوچی را در برمی‌گیرند و از نظر زمانی حماسه «چاکری» تا حماسه «کمبَر» را شامل می‌شوند.

وی ادامه داد: برای مثال حماسه «چاکر و گْوَهرام» از مشهورترین حماسه‌ها در میان مردم بلوچ است و دو قهرمان اصلی آن به نام‌های چاکَر و گْوَهرام به عنوان رهبران دو قبیله بزرگ رِند و لاشار، بر بخش‌هایی از سرزمین‌های بلوچستان و سِند به عنوان حاکمان محلی و قبیله‌ای فرمانروایی می‌کنند. بنابر دلایلی جنگ‌هایی بین این دو قبیله و شخصیت اتفاق می‌افتد و درهمان زمان گزارش جنگ‌ها به صورت نظم درمی‌آید و حماسه‌های چاکر و گوَهرام را شکل می‌دهد.

جهاندیده یادآور شد: همچنین جنگ‌های این قبیله‌ها با اقوام بیگانه‌ای مانند هندوان نیز به نظم درآمده است و این جنگ‌ها به مرور زمان از جنبه تاریخی بیرون آمده و تبدیل به حماسه و حتی اسطوره شده‌اند.

وی با تاکید بر تعداد زیاد حماسه‌های بلوچی تشریح کرد: حماسه‌های بلوچی بسیار زیاد هستند و متون بسیار زیادی از آن‌ها به صورت شفاهی بر جای مانده است. همان‌طور که گفتم بخش زیادی از این حماسه‌ها به صورت میدانی جمع‌آوری و در این کتاب ارایه شده است. حماسه رِند و لاشار، حماسه بالاچ، حماسه آدینَگ، حماسه همَّل، حماسه کَمبَر و حماسه للّا از جمله این حماسه‌ها هستند.

این پژوهشگر در پاسخ به پرسشی مبنی بر مضمون اغلب حماسه‌های بلوچی توضیح داد: حماسه‌های مورد بحث در این اثر بیشتر قومی هستند البته برخی از حماسه‌ها نیز مذهبی به حساب می‌آیند و اغلب درباره جنگ‌های حضرت علی(ع) با کفار و جانوران مهیب هستند.

وی درباره ساختار، محتوا و ویژگی‌های این کتاب اظهار کرد: با مطالعاتی که در حماسه‌های ایرانی و بلوچی و بعضی از حماسه‌های اقوام دیگر ایرانی داشته‌ام، متوجه اشتراک‌های بسیار نزدیک و محسوسی بین این اقوام شده‌ام. همان‌طور که می‌دانیم قوم بلوچ یک قوم ایرانی است، از لحاظ فکر، قیافه و نژاد و هر چه که در نظر بگیرید نیز ایرانی هستند. تطبیق میان حماسه‌ها نیز همین را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: همچنین با بررسی این حماسه‌ها متوجه می‌شویم، حماسه‌های قومی بلوچ تاچه حد از شاهنامه فردوسی تاثیر پذیرفته‌اند، یا چه اشتراک‌هایی بین آن‌ها حاکم است. از سوی دیگر بررسی کرده‌ام ویژگی‌هایی، که ما برای حماسه تعریف می‌کنیم تاچه حد برای حماسه‌های قومی نیز صدق می‌کند.

جهاندیده به ارایه توضیحات مفصل‌تری پیرامون این مساله پرداخت و گفت: برای مثال شخصیت رستم در «شاهنامه»، شخصیتی‌ والا و ملی برای ما ایرانیان است. اگر به شخصیت‌ رستم به صورت ملی نگاه کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که «چاکر» نیز چنین نقشی را در حماسه‌های قومی بلوچی داشته است.

وی تاکید کرد: حماسه‌های قومی بلوچی از گذشته تا کنون در میان مردم رواج داشته است، اما تا انتشار این کتاب در ایران ناشناخته بودند. البته از سوی غیرایرانیان و به خاطر ایده‌های استعماری آن‌ها، در اوایل قرن ۱۹ میلادی در بلوچستان شرقی کارهایی درباره زبان و ادبیات بلوچی صورت گرفته است. برهمین اساس بخشی از اشعار کهن بلوچی از سوی آن‌ها گردآوری و در سرزمین‌هایشان به چاپ رسیده است.

جهاندیده در پایان و درباره مدت زمانی، که صرف پژوهش، تدوین و تالیف این اثر کرده است، گفت: از آن‌جا، که تحقیقات میدانی هزینه‌بر و زمان‌بر هستند، حدود ۱۰ سال زمان، صرف گردآوری و تدوین این کتاب کرده‌ام.

عبدالغفور جهاندیده، متولد ۱۳۴۷، فارغ‌التحصیل مقطع دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه علامه طباطبایی و استادیار دانشگاه علوم دریایی چابهار است.

«منظومه‌های عاشقانه بلوچی»، «شرح منظومه مکران» (سروده‌ای از مولوی عبدالله روانبند) و «دیوان روانبند: مجموعه اشعار فارسی و عربی و گزیده‌ای از اشعار بلوچی مولوی محمدعبدالله روانبند پیشینی) از دیگر کتاب‌هایی هستند، که پیش‌تر، با ترجمه، مقدمه، تصحیح و توضیحات جهاندیده به ترتیب از سوی انتشارات کوله‌پشتی و بام دنیا منتشر شده‌اند.

منبع: +

فدورا ۱۷ آلفا نسخه ARM

۱۱ اسفند ۱۳۹۰ ۴ دیدگاه

پروژه فدورا نسخه  آلفا ۱۷ برای معماری‌های ARMv7hl و ARMv7hl را منتشر کرد. nullr0ute در این باره می گوید: اگر دوست ندارد دستکش‌هایتان را بکشید و دست‌هایتان کثیف شوند وقت آن است بروید و یک آی‌پد بخرید. تیم آرم از پرسش ها خوشحال خواهد شد ولی ما وقت نداریم قدم به قدم شما را راهنمایی کنیم. گوگل دوست شما است.

از  ویژگی های این انتشار اولیه می توان به نکات زیر اشاره کرد:

  • س‌لینوکس به طور پیش فرض غیر فعال است. اما می توانید آن را فعال کرده و فایل‌ها را باید دوباره برچسب زنی کنید.
  • کلمه عبور روت “fedoraarm” است.
  • مشکلاتی در کرنل وجود دارد اما دردسر ساز نیستند. تیم آرم فدورا در حال کار برای رفع عیوب آن است.
  • چهار هسته بر روی آن نصب است.
  • سیستم در مرحله اجرای ۳ بالا می آید. تیم برای راه‌اندازی رابط گرافیکی آن کار می کند.

تیم بر روی ساختن بسته‌‌های دسکتاپ برای این معماری کار می کند. به خصوص کار بسته‌‌های واسط گرافیک که باید کامپایل شوند. اگر به دنبال فایل سیستم روت برای دستگاه‌‌های مختلف هستید می تواند بر اساس نوع دستگاه یکی از این فایل های را آزمایش کنید.

Categories: فارسی Tags: