بایگانی

بایگانی برای دسته ی ‘بلوچی’

کمال خان رفت

۲ اسفند ۱۳۸۸ ۱ دیدگاه

فارسی

امروز خبر دردناکی به من رسیدم. تنم لرزید. تا مدتی نه توانستم چیزی بگویم. خبر ساده و جانگداز بود. ملا کمالان خواننده بزرگ بلوچی امروز از میان ما رفت. چه درد اندوهی در بلوچستان بی او خواهد بود. کسی نیست که در بلوچستان نوای شیوای او را نه شنیده باشد.

او تاریخ زنده بلوچستان بود. با خواندن اشعار حماسی بلوچستان تاریخ این سرزمین کهنه را برای نسل ها و نسل ها زنده نگه داشت. او نوای بلوچستان بود. او همه بلوچستان و بلوچستان همه او بود.

چه درد اندوهی بر مردم بلوچ و فرهنگ دوستان این خطه چیره خواهد شد. حالم بسیار خراب است نمی توانم بیشتر بنویسم. 🙁

بدین وسیله درگذشت او را به همه مردم بلوچستان و خانواده محترم ایشان تسلیت می گویم

بلوچی

مروچی بلوچستانء مزن نام و وش الهانین پهله وان ملا کمال هان ای کوروین دنیاء یله کت بله آیی نمیران انت چیا که آیی دان ابد مئی دلانی تها زندگ انت

زندگی نامه او

خبر درگذشت او در همشهری

نوشته ای از من درباره او

منی بلوچی رپورٹ

۱۸ بهمن ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

بازگین وهدی انت که من ادان بلوچی نه لکتت. یکی چه دلیل شی بیتت مه من باز گون دگه کاراں دست بند بوتگاں۔ چنت وهد اینت که گوں ترجمه بلوچی کمتر کار کنگاں پی چی که من ته این پروژه ان وت وت کار کنان و دگه بلوچ په چوشین کار کمتر در کپیت.

بله من هنگت بلوچی ویکی ءَ ترجمه کنگان و بری بری آی ءَ کمی سری کار کناں۔ الان من گوں وتی سنگتان لوٹین یک نوکین لینوکسی شر بکنین. ای پروژه هنگ راه نه گپتت بله ما وتی طرح و دگه کارءَ انجام داتت و دان چنت وهد دگه منی امیتنت که ای لینوکس آماده ببیت.

همه چنت روچ پیش یکی چه اسلواکیا ایمیلی په من راه داتت و لوتگی که آیءَ وبسایت که کشاورزی و باگ داری سر ءّ کار کنگت په بلوچی ترجمه کنان. یک کمی من آیانی وب سایت ءَ چارت و من دیست که ای شرین وهدی اینت که بلوچی زبان ته وب دنیا پیش بروت و دگه مهلوک و حتی بلوچ وت بگندیت که آیی ءَ زبان دگه چاهان هم کارمرز بیت باز شر ات.

من الان لهتی چه ای ترجمه انجام دادتت. منی امیت شی انت که دگه سنگتانن که اینترنت سر ءَ و دگه جاهان بلوچی زبان سر ءَ کار کننت وتی نوشتانک اینترنت سر شنگ بکننت تا بلوچی زبان ته وب دنیا جاه بکپیت

بلوچی سبز انت

Categories: بلوچی Tags:

واجه قاضی محمد نعیم دانشور

۲۶ آبان ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

دلپدردی
واجه قاضی محمد نعیم دانشور بیران بوت. پیشگین هفته مه زاهدان واجه قاضی محمد نعیم دانشور بی وفاین دنیا ءَ یل دات و وتی هدا دیدار شت. پیشگین هفته هنچوشین روچی واج نوزدهمین روچ چه آبان ماه هم دپ گون ده نومبر ۲۰۰۹ چه ای دنیا ءَ نه منت.
واجه یکی چه مزنین عالمان بلوچستان ات. آی ءِ تمامین جهد شی ات که دینی و شرعی مهلوک ءَ امور پیش ببارتن. وتی با برکتین عمر واجه بازگین عالم و ملا تربیت کت.
واجه مه لاشار مزنین نامی ات هنچوش که بازگین جڑ و دیگه دینی مسله گون همای ءَ فیصله هلت انت.
امیت انت که واجه قاضی محمد نعیم دانشور هدا بیامرزیت وتی رحمتانی باهوٹ کنت.

لهتی دلگوشی

۲ تیر ۱۳۸۸ بدون دیدگاه

مروچ اولگین روچ چه گرماگ انت. تیر ماه مطابق گون جلالی تقویم گرماگءِ موسوم شروع بیت. چه منی  پیشگین بلوچی نوشتانک بازگین وهدی گوستت. البت ای مدت تها گون بازگین کار دلگوش بیتگان. اولگین کاری که ای چنت وهد انت که هل اتت منی درس تعالیم دیگ انت. بعد چه نوروز تعطیلی هلگ منی مزنی جهد شی انت که وتی درس ءّ په وهد خلاص بکنان. په چی که بعد چه بازگین تعطیلی ای کمین فرصت اینت که وتی کار سرانجام کنین. بعد چه درس، امتحان و چکاس وهد بوت. ای وت مزنی گپی انت بله امبری باز سخت این کاری نهت.
دگه کاری که مدام من وتءّ تکلیف کنان حتما انجام بدیان ترجمه کامپیوتری برنامه په بلوچی زبان انت. ته ای مدت بلوچی مدیاویکی ترجمه په نوکین نسخه آماده بیگ هلت. بازین برنامه من په ترجمه کتن دست جتت بله وهد کم انت. یکی چه مزنین منی دلوگشیان ته ای مدت فدورا تیم شر کتن انت. گون چنت سنگت ما توانت فارسی فدورا کمی تیم ءّ دیم براین. آلان بازگین کاری ای باره بوتت که لهتی چه آیان ته همی بلاگ په فارسی نویسگ بوتگنت. فدورا بلوچی بله کمی پش کت. په چی که من وت یک نفر کمتر وهد په ای کار هلان. منی امیت شی انت که چنت نفر دگه که په چوشین کاران وارد انت کمی کمک اش کتن.
بعد چه شی که امتحان ءَ درس  هل انت،‌ ایران ملک تها رییس جمهور گچین کنگءّ وهد رست. یک بیست روچی نامزدان بازگین تبلیغش کته. بله من ادان ته ای ملکان بازین چیزی نه دیست. په چی که هربران که چوشین چیزی بیتگت بازین هار و هورت و عکس و دگه چیز ات بله امبری بر دگه بر ایت. یکی دگه په کم بیگ تبلیغات بدل کتن لهتی قانون ات و ٹی وی بازگین برنامه پیش داشت که مردم وتی رییس جمهور بهتر بزاننت.
روچی که په رای گرگ من یک مدرسه ای شت ان سک باز خلوت ات البت رندءّ هما آهر سرا گوشتش که کمی مهلوک گیشتر بیتت. هما شپ وهدی که اینٹرنت سر من چارت یک عجیب این چیزی من دیست شی ات که پدا هما پیشگین رییس جمهور دگه گچین بیتت. ای خبر بازگین مهلوکی حیران کت په چی که آیان په یکی دگه دلبندان اتنت. هر چند امبری این استان تها وش معلوم نه انت که مردم په رای لوٹ انت رای بدین بله په داب دگه وهدان مردم په اصلاح طلبی راضی تر اتنت.
بعد چه این انتخابات بازگین چیزی گوست. بازین مردمی ٹپی بیتگ انت. هنچوش که اینترنت و دگه هالکار گوش انت لهتی مهلوک هم کشگ بیتت. شی وت یک مزنین دلپدردی ایت که لهتی چه مے هم وطن ٹپی و کشگ بیتگنت. همه جیڑ و جنجال ان باز این مردمی دل پریشان کت. الان من وت چنت وهد انت که په وشتی نه تونان وتی کاران انجام بدیان په چی که اوضاع آرام نه هنت. وهدی که مردم ای گپ و هالان هم هشکونیت بازین هیال و پگر و درد ذهن راحت نی لیت که په وشی کارءّ دیم بارت. منی امیت شی اینت که این مسئله په وشی و کامیابی هلاس بیت.

Categories: بلوچی Tags:

لهتی بلوچی گپ و تران

۱۵ فروردین ۱۳۸۸ ۲ دیدگاه

چنت وهد انت که بلوچی نویسگاءَ ادا کمتر بوتگنت. ای شی ءَ لهتی دلیل هستن. اول شی انت که من وت بلوچی زبان وانگ و نویسگ ءَ کمتر کتگت. الان چنت وهد انت که بلوچی کتابیءَ په وانگ دست گپتگ. همی مسئله وت منی نویسگ توکا اثر ایر کتگت. پچی که انسان وهدی چیزی ءَ وانی هما وهدءّ ایءَ ذهنءَ نویسگ حاطر چیزی کیت. دگه دلیل په ای کم کار کتن دگه لهتی مشغولیت انت. من چنت وهدی اینت که وتیءَ وهد و کوشستءَ په لینوکس فدورا ءِ سر ایر کتت. همه مسئله بازگین وهدی چه منی گریت.

الان چند وهد انت که وتی گیشتراین وهدءَ په همی کار ایر کتت. گون باز گین سنگت چه درستان جهان این کار پیش برگ بیت. الان من بازگین کار په ایرانی فدورا ءَ کتت.پیش چه شی که فارسی لبز ته ای فدورا سایت و دگه برنامه ها کماش و مستر ببیت، بلوچی زبان مستری ءَ اداں من زورتگت. بلوچی مردم ته ای کار سک باز کم انت په همیش ای کار وش دیم روگ نه بیتن. من چنت سنگت ایران و فارسی ته ای کارءّ درگست و گون همایان فارسی فدورا ءِ دیما برگینت. منی امیت شی انت که بلوچی زانکار که چه چوشین کاراں سر در برنت گوں ما همکاری بکننت.

Categories: بلوچی Tags:

سال نو مبارک – Happy New Year

۳۰ اسفند ۱۳۸۷ بدون دیدگاه

فارسی:

آغاز سال ۱۳۸۸ خورشیدی را به همه دوستان آشنایان و بازید کنندگان تبریک می گویم. امیدوارم سال نو را در کنار خانواده محترم خویش به آرامی به سر کنید.

بلوچی

۱۳۸۸ نوکین سال ءِ بنگیج بیگ ءَ چه وتی دل ءِ جهلانکی ءَ په درستین سنگت و مهلوکان مبارک باد گویشن. امیت ان که دایم په مراد ءُ سوبین بیت.

English

I would like to show my profound delight for new Persian year. Please accept my congratulations and HAPPY NEW YEAR !

زبان بن در

۱۲ آذر ۱۳۸۷ ۲ دیدگاه

زبان بن در
زبان هنچوشین چیزی انت که انسان ءَ چه دگه موجودات گچین کنت. بازگین جانور په جهان ءَ هستن بلکین چه لهتی جهات آیان چه انسان بهتر ببنت. مثلا بازگین موجود جهان توکا هستن که چه انسان ءَ زورمند تر انت یا بازگین موجود انت که چه انسان مزن تر انت. بله هچ یک چه آیان چیزی په نام زبان یا هما چیزی که بشرءَ هستن و تونیت وتی منظور په وتی هم زاتان بگوشت نیستش. همی زبان انسان ءَ چه دگه موجودات بهتر کنت. همی زبان انت که گوں آیی انسان فکر کنت. یکی بلکین بگشیت لهتی مردمءَ‌ زبانی په گوشگ نیست اچه ایان فکر نیست؟ جواب ای سوال آساننت. انسان ءَ زبان چار قسمت هستن که هر یکی که خاصین کاری په انسان انجام دینت. این مچ چار قسمت زبانءَ توان گوشگ بیت: گوشگ,هشکنگ، وانگ و نویسگ. الان زبان جزییات من وارد نه بیان بلکه لوٹاں یکی چه اساسی ترین جوست که انسان بارهءَ هستن لهتی گپ بجنان. این گپ شی انت که زبان بن در چی انت؟ زبان چطورکا شر بیتت؟ هنچوش که زانگ بیت زبان یک سیستمی که بشر وت شر کتت. هر جمعی چه انسانان په شی که وتی منظور په دگران برساننت چه زبان استفاده کنت. ای سیستم ءَ بشر چطور شر کتگت؟ اصل زبان چی انت؟

خدایی بن در
ته بازیگن دینان زبان باره چیزی نوشت بیتگ. هر دینی چه وتی جاگاهءَ انسانی زبانی باره گپ جتگت. سرجمین گپ شی انت که خدا زبانءَ‌ شرکتگ. مسیحی کتابءَ‌نوسیگ بیتگ که ‘آدم هر چیزیءَ نامی گپت که آیی نامتگ.’ هندویی آیین هستن که سراسواتی زن برهما زبان شر کت. مسلمان کتاب نوشت بیتگ که خدا انسانی زبان تعلیم دات. ای خدایی بن در بازیگین گپی سری بیتت. یکی چه ای گپان شی انت که اگر خدا انسانی زبان پیش داشتگ آ چه زبانی انت؟ لهتی چه دینی کتاب گوشیت که زبانءِ اصل  عبری انت. اولگین زبان عبری انت و دگه زبانان چه ایی شر بیتگنت. مسیحی کتاب کسه ای گوشیت که خدا وهدی دیست که انسان بابل برج شر کننت که په آیی برسند یک روچ آتک آیانی زبانءَ هور ته هور کت. صباح وهدی مهلوک در آتکنت که وتی کارءَ رند گرنت هچ کس یک و دگرءِ گپءَ‌سر پد نه بیتنت. رندا هر یکی په ملک و دمگی شت. ای گپ که انسان یک چیزی هست که آیایی هلیت زبانءَ یاد گریت رندا ته چامسکی نظر ءَ آرگ بیت. ای زبان زانت گوشیت که کلین انسانءَ ذهن یک وسیله ای هست که توننت زبان یاد گرنت. بله همودان گوشگ بیت که ای وسیله بایدن پیش چه بلوغ وهد رسگ کارمرز بیت تا کسی زبانءَ یاد گریت.

طبیعی بن در
یک دگه نظری زبان بن درءَ گوشیت که انسان زبان چه طبیعی توار انت. ای نظر گوشیت که اولگین انسان وهدی که چه طبیعت تواری هشکت آی توارءَ زورتی و دگه کلمه هنچوش شر بیتنت. ای کلمه لهتی ته هر زبانی هستن. بلوچی زبان هم چوشین کلمه هستن :’ٹهک’،’توت’. ای نظر چوش گوشیت که انسان وهدی ای توارانی هوشکت رندءَ آ چیزی همی نام ایر کت. این نظر زبان باز ساده کنت. اگر توجه کنگ بیت زبان بازین کلمه هستن که آیان ذهنی چیز انت و آیانءَ هچ دابین تواری نیست بله ته هر زبانی آیانءَ نامی هست. مثلا پگر و هیال.
یک نظر ته همی طبیعی بن در گوشیت که انسان زبان اصلش چه طبیعی توار اینت که انسان وهدی که دردی یا وشی رسیت آیانءَ‌ درشان کنت. مثلا کلمات په داب ‘اوه’ یا ‘اَه’. اگر ای کلی کلمه که ای طور گوشگ بنت کمی فکر کنگ بیت مردم په ای نتیجه رسیت که ای مچی گپ وهدی که زبان سرءَ‌ آینت انسان وتی نفس وتی پپ توکا کشیت. بله گیشترین انسانءِ زبان وهدی کلمه ای گوشنت گوات چه پپ در کیت. اچه ای نظر هم باز درست نهت پی چه که اگر چوشین گپی درست بیتن بایدن گیشترین انسانی زبان وهدی که چیزی گوشنت بایدن گوات پپ توکا بروت دان در بیت.
دگه طبیعی نظر زبان باره گوشیت معروف انت په نظر ‘هو-هه-هو’. شی گوشیت که اولگین انسان وهدی که سنگینن چیزی گون یک و دگه چستءَ کت لهتی گپی چت که یک و دگر دل بڈی بدینت تا ای چیزءَ چست کننت.
ای طبیعی نظر زبانءَ باز ساده کتگ ات. ای نظر باز ساده این سطح چه زبان نظر گریت. هنچوش که بالاد گوشگ بیت زبان بازین پیچیده این چیزی هستن که اصلا گون ای هارت و هور آن یک نه بیت.

فیزیکی جسمءِ تغییر بن در
ای نظر زبانءَ چه دگه دابی چاریت. ای نظر گوشیت که ما په جاه شی که توارءِ په بن در زبان در نظر بگرین په آیی جاه ما تونین انسانءِ ویژگی جسمی بچار این که آیءَ چه دگه موجودات دورا کنت. یکی چه همی چیزان انسانی فیزیکی خصلت انت که آییءَ هلیت گپ بجنت. لهتی چه ای خصلتان ته اولگین ان هم ظاهر بیتت. رندا ای خصلت ان انسان پیشرفت کتت و بهتر بیتگ.
یکی چه ای تغییرات انسان گون اولگین ان شی انت که آیانی زبان و دنتان و لنٹ و گٹ شکل په دابی انت که توننت زبانءَ‌کارمرز کننت. اگر یک میمونی چارگ بیت آیی دنتان دیم په در آنت بلکه انسانی دنتان راستنت. یا انسانی زبان ای جسمیءِ عضو یکی چه پیچیده ترین ماهیچه هانت. انسان گون ای اعضا که دو دابین کارمرزش هستن تونیت گپ هم بجنت.

ژنی بن در

انسان ءَ یک چیزی په نام ژن هست. ای ژن کار شی انت که انسانی خصلت که ته پت و مات هستن په چک برسانیت. انسانی لهتی خصلت چه وتی مات گریت و لهتی دگر چه پت. یکی چه چیزانی که ته ژن هستن توان یاد گرگ زبان انت. ای تئوری گوشیت که انسان بن در ته آییءِ ژن انت. همی نظر سرءَ بازگین دانشمند و زانکار کار کنگنت. آیانی مقصد شی انت که ژن زبانءَ‌در گزینت. همی پیما هنچوش که پیسر تر گوشگ بیت چامسکی وتی (LAD) تئوریءَ گوشیت که انسان ءَ یک وسیله ای په یادگرگ زبان هست. ای گپ دان حدی گون ای شی که انسانءَ زبانی ژن هست یک دابنت.

Categories: بلوچی Tags: