توسعه اجتماعی – کلیات

۱۵ فروردین ۱۳۹۱ ۶ دیدگاه

مقدمه

سال قبل از مسایل اجتماعی مطروحه در وب بلوچستان موضوع نقد از درون و توسعه فرهنگی بود.نقد روشنگرانه از سوی آگاهان و روشنفکران جامعه باعث درگیر شدن بیشتر افراد آن جامعه با مقوله‌های اجتماعی می شود. موضوعی که سال قبل به درستی تبین نشده بود عدم هدف گذاری درست جهت معرفی دو مقوله نقد درونی و توسعه فرهنگی بود. هرچند اهداف نانوشته بودند ولی برای بسیاری ممکن بود سوال پیش آید که چرا نقد؟ منظور از نقد جامعه رسیدن به کدام هدف یا اهداف است؟ بدین منظور در آخرین نوشته‌های سال قبل تلاش کردم موضوع توسعه اجتماعی را به عنوان یک هدف میان مدت برای نقد دورنی و توسعه فرهنگی مطرح کنم.

هدف چیست؟

توسعه فرهنگی یکی از زیر بناهای توسعه اجتماعی است. قرار گرفتن توسعه درست اجتماع در بستری مهیا زمینه‌های رشد متوازن و دایمی یک جامعه را میسر می کند. مردم برای پذیرش این توسعه باید آماده سازی شوند. یکی از آماده سازی‌های اولیه برداشتن موانع دورنی جامعه است. موانعی که آگاهانه یا نا آگاهانه در جامعه از سازوکارهای دورنی اجتماعی ناشی می شوند و در راه رسیدن به هدف توسعه اجتماعی اخلال ایجاد می کنند. فرهنگ عمومی مردم، ریشه‌های تاریخی و عواملی از این دست می توانند در رسیدن به هدف توسعه اجتماعی موثر باشند. پس با شناخت در مرحله اول و سپس نقد عالمانه در وهله دوم می توان امیدوار به رسیدن به اهداف توسعه اجتماعی بود. هرچند مولفه‌های بیرونی، تاثیر گذار در توسعه اجتماعی هستند اما رفع این موانع بدون فراهم کردن بسترهای درونی جامعه تاثیر چندانی در رسیدن جامعه به توسعه نخواهد داشت.

چگونه؟

به منظور شناخت و شناساندن فرهنگ جامعه در فاز اول توسعه اجتماعی باید اطلاعاتی از آن مردم در زمینه‌های مختلف که در توسعه فرهنگی و بعدا توسعه اجتماعی نقش دارند  جمع‌آوری کرد.جامعه بلوچ چندین مولفه‌ی اختصاصی و عمومی فرهنگی دارد. شناخت آنها می تواند پتانسیل‌های موجود در آن فرهنگ را برای کسانی که می خواهند نقشی در توسعه اجتماعی داشته باشند نمایان کند. از سوی دیگر همین فرهنگ و عناصر موجود در آن در بسیاری از موارد ضد توسعه و حتی توسعه گریز هستند. اینجاست که نقش نقد از درون و توسعه فرهنگی به میان می آید. نقد روشنفکران از فرهنگ جامعه زمینه‌ ساز ورود مردم به بحث توسعه جهت بستر سازی درست برای پذیرش توسعه اجتماعی خواهد شد.
یاسر کرد در وبلاگش،مرز ارتباط، بحث اولیه جهت معرفی توسعه اجتماعی را در نوشته‌ای تحت عنوان «توسعه اجتماعی و وضعیت استان ما» شروع کرده است. تعاریف مختلف از توسعه و عدم وجود آمارهای شفاف و به روز شده برای مولفه‌های موثر در توسعه اجتماعی از موضوعات مطرح شده از سوی وی است. در سطور آخر او به درستی درباره اهداف نقد از درون جهت رسیدن به اهداف توسعه اجتماعی پرداخته است.توصیه می کنم برای شروع موضوع و داشتن پیش‌زمینه درباره مفاهیم اولیه‌ی توسعه اجتماعی این نوشته را بخوانید.
شوهاز بلوچ در وبلاگ دیمروی در «از چه می ترسند؟» از بحث کمی و کیفی توسعه و رشد سخن به میان آورده است. مقاومت عامه مردم حتی روشنفکران با تغییرات به دلیل روشن نبودن پیامد‌‌های آنها و مشخص نبودن صلاحیت‌های افراد برای ورود به بحث توسعه جامعه از موضوعات اصلی این نوشته است.برای داشتن دید کلی به همراه برخی جزییات و نمونه‌ها درباره توسعه خواندن این مقاله را به شما خوانندگان گرامی توصیه می کنم. از دغدغه‌ی چریک پیر برای حفظ و جمع‌آوری فولکلور بلوچستان و اجزای مختلف فرهنگ بلوچ نیز در اینجا باید یادی کرد.
در ده شاخص مهم و تاثیرگذار در توسعه اجتماعی موضوعات نقد و اصلاح برای توسعه اجتماعی را طبقه بندی کرده‌ایم. نگاه ما به این مقوله‌‌ها صرفا با نظر به توسعه اجتماعی و فرهنگی جامعه بلوچستان است. ما می خواهیم از این کانال‌های مختلف جامعه و فرهنگ بلوچ را مورد بررسی معرفتی و انتقادی قرار دهید. در مرحله بعد آن موانعی که در هر بخش باعث کند شدن روند توسعه اجتماعی می شود را بررسی کرده و با توجه به تجربیات دیگر جوامع راه‌ حل‌هایی دقیق و عملی ارائه دهید. ما از منظر نقد از دورن و توسعه فرهنگی مردم بلوچ را مورد بررسی قرار داده و راه‌حلی بومی جهت زمینه سازی تعالی مولفه‌های توسعه اجتماعی ارائه می دهیم.

رئوس

مردم‌شناسی
بیشتر دغدغه در این بخش مربوط به مردم شناسی فرهنگی خواهد بود.

  • بررسی نهاد‌‌ها تشکیل دهنده فرهنگ بلوچ
  • آداب و رسوم
  •  شکل‌پذیر طبع انسان
  • تنوع رفتار
  • اقلیت قومی بودن بلوچ

البته نوشتن سایر دوستان در کنار نگارنده این سطور و مطرح کردن نظرات خوانندگان می تواند نقش به سزایی در عمیق و دقیق‌تر شدن داشته باشد.

فرهنگ

  • فرهنگ چیست؟
  • اجزای فرهنگ بلوچ کدامند؟
  • جایگاه باور‌ها،اخلاق،عادت،قانون،هنر و … در فرهنگ بلوچ کجاست؟
  •  تبادل و تعامل فرهنگ بلوچ با سایر فرهنگ‌های همسایه چگونه است؟
  •  نقش آیین‌ها و مذاهب در شکل‌دهی فرهنگ بلوچ چیست؟

سوالاتی از این دست از مهمترین دغدغه‌هایی هستند که باید به آنها در مبحث فرهنگ بلوچ باید به آنها پرداخت.

ادبیات و زبان

  • معرفی زبان بلوچی
  • ادبیات حماسی و غنایی بلوچستان
  • عناصر ادبیات بلوچ
  • نقش ادبیات در ساختار فرهنگ بلوچ

تاریخ و اسطوره

  • بلوچ از کجاست؟
  • سیر تحول تاریخی بلوچستان چیست؟
  • تحول نظام اجتماعی بلوچستان در طی ادوار تاریخ

هویت

  • هویت چیست؟
  • اجزای تشکیل دهنده هویت بلوچ
  • تعادل یا تعامل هویت‌های متضاد
  • نقش هویت در توسعه فردی و اجتماعی
  • نقش هویت در فرهنگ

روانشناسی

  • تحلیل روانشناسی جامعه بلوچستان
  • عوامل روانی درگیر در توسعه فرهنگی و اجتماعی
  • محافظه‌کاری و درونی گرایی جامعه بلوچ

دین

  • نقش دین در سازوکارهای اجتماعی
  • تعامل دین و فرهنگ بلوچ
  • دین راهبر یا مانع توسعه
  • نقش دین در تعامل با اجتماعات دیگر

هنر

  • تعریف هنر بلوچ
  • اجزای هنر بلوچستان
  • نقش هنر در فرهنگ بلوچ
  • هنر بلوچ و توسعه

جهانی سازی و بومی‌گرایی

  • جهانی سازی چیست؟
  • بومی گرایی در جهان مدرن
  • تقابل جهانی سازی فرهنگی و خرده‌فرهنگ‌ها

سنت و مدرنیته

  • سنت چیست؟
  • مدرن شدن چیست؟
  • تقابل سنت و مدرنیته در جامعه بلوچستان
  • حفظ سنن یا حرکت به سوی مدرن شدن
  • پسامدرنیزم بلوچی

البته سرفصل‌های بالا بخشی از دغدغه‌های لازم جهت شناخت توسعه محور جامعه بلوچستان است. این فصول به طور دقیق‌تر و همراه با مصادیق موجود در جامعه بلوچ می توانند از سوی کارشناسان امور مورد بررسی قرار گیرند. امید است که وب بلوچستان به خصوص آن بخشی که نگاه توسعه محور دارد با پرداختن به موضوعات بالا نقش بسزایی در روشنگری جهت رسیدن به توسعه اجتماعی به عهده بگیرد.

از من بگریزید که می‌خورده‌ام امشب

۱۳ فروردین ۱۳۹۱ ۳ دیدگاه

شعری از فروغی بسطامی

اندوه تو شد وارد کاشانه‌ام امشب         مهمان عزیز آمده در خانه‌ام امشب
صد شکر خدا را که نشسته‌ست به شادی         گنج غمت اندر دل ویرانه‌ام امشب
من از نگه شمع رخت دیده نورزم                 تا پاک نسوزد پر پروانه‌ام امشب
بگشا لب افسونگرت ای شوخ پری چهر         تا شیخ بداند ز چه افسانه‌ام امشب
ترسم که سر کوی تو را سیل بگیرد              ای بی‌خبر از گریه مستانه‌ام امشب
یک جرعه‌ی تو مست کند هر دو جهان را        چیزی که لبت ریخت به پیمانه‌ام امشب
شاید که شکارم شود آن مرغ بهشتی          گاهی شکن دام و گهی دانه‌ام امشب
تا بر سر من بگذرد آن یار قدیمی              خاک قدم محرم و بیگانه‌ام امشب
امید که بر خیل غمش دست بیاید             آه سحر و طاقت هر دانه‌ام امشب
از من بگریزید که می‌خورده‌ام امشب        با من منشینید که دیوانه‌ام امشب
بی حاصلم از عمر گرانمایه فروغی         گر جان نرود در پی جانانه‌ام امشب

Categories: فارسی Tags:

تد،فرهنگ و جهانی شدن

۹ فروردین ۱۳۹۱ ۱ دیدگاه
تد

تد

امروز یک برنامه جالب در آندروید دیدم که کنفرانس‌های تد را پخش می کرد. تد یک سازمان غیرانتفاعی آمریکایی هست که شهرتش بیشتر به خاطر کنفرانس‌‌هایی تحت عنوان TED Conference هست. تد از سه کلمه، تکنولوژی،سرگرمی و طراحی گرفته شده است. شخصیت‌‌های مشهور جهانی در کنفرانس‌های آن شرکت کرده و درباره مسایل جهانی با هم و سایر اندیشمندان تبادل نظر می کنند.

دو ویدیو در این سایت دیدم که خیلی خوشم آمد. اولی سخنرانی جنفر پالکا درباره دولت و شهروندی بود. راه‌هایی درباره ساختن دولت بهتر و اصلاح الگوی شهروندی از مهمترین سخنان او بود. از خوبی‌های این سایت ترجمه و زیر نویس مطالب پخش‌شده به زبان‌های مختلف از جمله فارسی است.

ویدیو دوم با شرکت شیخا المایاسا زن هنردوست و فرهنگ باور قطری(دختر شیخ قطر،حمد آل ثانی) بود. او درباره جهانی سازی و فرهنگ بومی و زیبایی‌های فرهنگ‌ها سخن می گوید. از نکات برجسته سخنان او نقد دورن فرهنگی و کار فرهنگی در کشورش بود. از کارهایی که برای زنان و گسترش فرهنگ انجام شده نیز سخن می گوید. نقل قولی زیبا از وی درباره جهانی سازی فرهنگی و بومی گرایی:

ما نمی خواهیم همه یکسان باشیم، ولی خواهان درک یکدیگر هستیم

Categories: فارسی Tags:

Review of “Baluchi Romances in verse”

۸ فروردین ۱۳۹۱ ۵ دیدگاه

Review of “Baluchi Romances in verse”

As some of you may know Dr. Jahandideh recently has published a new book titled “Baluchi Romances in verse”. He is doing a lot of filed researches about Balochi literature. In this book we can see a corps of traditional Balochi romances. Hani and Shaymurid and Eizat and Mayrok are some of the classical Balochi poetry.

Romance

Romance

At the beginning chapter, author is trying to explain Balochi literature. Lyric poetry, description of the lover, form of poetry,theme of lyric poetry, conflicts, deception, beginning and ending of this kind of stories has been discussed. The author tries to add some examples and review of literature from neighbor languages like Persian to illustrate the main features of lyric poetry specially in Balochi.

The main stream of the book begins with Hani and Shaymurid story. At the end of the book we have Eizat and Mayrok story. All chapters are well-formed in order to be discussed in details about every story and its structure. Although some the starting stories and chapters has been reviewed in more details,the ending one are poor in this regard. The write could add some social aspects to his review of these stories. For example he could explain the result of each stories in the future of society or add some explanations about impression of the stories on the Baloch society.

Poor review of some stories is one of the shortcomings of the book. The writer rewrites some of the details of the stories in his review,however, he has expressed them in previous part.

Shahdad and Mahnaz, BiBagr, Kiya and Saddo are some of the characters of Balochi Romances which has been properly discussed in separate chapters. Dr. Jahandideh could add more details to the latest parts like the story of Eizat and Mayrok and Haydar and Samanbar.

One of the good points of this book is gathering of old poems. Although Faghir-Shad in his Miras(Heritage) gathered a lot of Balochi poems,He didn’t explain them and not adding his reviews. Phonetic writing and Persian translation of the poems are the priority of Jahandideh’s work over Faghir-Shad’s.

At the end I should express my delightfulness about this work because it can be a start for gathering different traditional Balochi poems and new era in Balochi literature.

p.s: I find some typos and errors which I’ll send them privately to Mr. Jahandideh.

Categories: English Tags:

وبلاگ‌های منطقه‌ای بلوچستان

۵ فروردین ۱۳۹۱ ۱۰ دیدگاه

به خاطر تعطیلی نوروز کمتر می نویسم. یکی از دلایل آن شاید خوانده نشدن مطالب از سوی مخاطبان باشد که در سفر هستند. سایر بلاگ‌های بلوچستان هم چنین وضعیتی دارند. خوب این طبیعی است. امروز می خواهم درباره بلاگ‌های منطقه‌ای بلوچستان مطلبی بنویسم.

وبلاگ‌های منطقه‌ای آنهایی هستند که درباره منطقه‌،شهر،روستای خود مطلب و عکس منتشر می کنند. چنین وبلاگ‌هایی تاثیر به سزایی در شناساندن مناطق مختلف بلوچستان دارند. اخبار و اطلاعات به روزی که در اینچنین بلاگ‌هایی ارائه می شود منابع دست اول برای شناخت فرهنگی و اجتماعی آن منطقه و به طور کلی بلوچستان هستند.

پیشنهاداتی که برای چنین وبلاگ‌هایی دارم این است که:

اول: به روز باشید و به روز بمانید. مطالب شما شاید به نظراتان به چشم نیایند ولی مطمئن باشید کسانی هستند که دلشان را خواندن و دیدن عکسی از دیار شما خوش خواهد کرد.

دوم: اداب و رسوم: از هر مراسم و آیینی که در آن منطقه روی می دهد گزارش مختصر ارائه دهید. با این گونه نوشته‌ها دو خدمت به فرهنگتان انجام می دهید. اول اینکه با نوشتن آنها را زنده و مکتوب نگه می دارید. دوم اینکه دیگران را با فرهنگ اجتماع خود آشنا خواهید کرد.

سوم: تصویر تصویر و باز هم تصویر را فراموش نکنید.

چهارم: به مناسبت ایام نوروز  می توانید معرفی از جاذبه‌های گردشگری آنجا داشته باشید.

پنجم: شما می توانید به عنوان یک مرجع موثق درباره آن منطقه درباره منطقه‌تان اظهار نظر کنید. دیگران می توانند با جستجویی ساده درباره هر نقطه‌ای از بلوچستان اطلاعات دست اول گردشگری و غیره از کانال شما بیابند.

در پایان لیستی هر چند مختصر از بلاگ‌هایی منطقه‌ای بلوچستان برایتان به عنوان نمونه می آورم. امیدوارم کسانی که در این لیست هستند بتوانند مطالب مفیدی برای جامعه منتشر کرده و دیگران را نیز تشویق کنند به نوشتن بلاگ در هر زمینه‌ای که علاقه دارند روی آورند. اگر شما دوست گرامی بلاگی دارید که درباره منطقه‌ی خودتان در بلوچستان می نویسید خوشحال خواهم شد آن را اولا بخوانم و بعدا در لیست ذیل قرار دهد.

لیست:

Categories: فارسی Tags:

سال نو و برخی دغدغه‌ها

۲۹ اسفند ۱۳۹۰ ۵ دیدگاه
بهار

بهار

الان تقریبا آخرین ساعات سال نود است. سالی که از جهاتی برایم خوب از جهاتی بی خاصیت بود. شاید اگر کمی دنیا را جدی نگیریم بهتر باشد. مرددم آیا ادامه این نوشته را آرام و بدون چالش و جنجال بنویسم یا آرام و تعطیلاتی.

اول نوروز: من به جشن‌های ایرانی احترام می‌گذارم و ادعا می کنم از خیلی‌ پارسیان درباره فرهنگ و آیین‌شان بیشتر می دانم(و از برخی کمتر).اما نمی‌خواهم آن‌ها را در زندگی روزمره خودم اجرا کنم.چون آنها را جزئی از فرهنگ خودم نمی دانم. چون خیلی ساده بگم نمی توانم ادا در بیاورم. برخی بلوچ‌ها را می بینیم سعی می کنند با این آیین ارتباطی برقرار کنند ولی من آن را کاریکاتورگونه می دانم. به نظرم هر کس باید فرهنگ خود را تمرین کرده و گسترش دهد. من به موسیقی آفریقا، رقص سامبا،حماسه ایرانی، هنر یونانی و… علاقه دارم ولی دلیلی نمی بینم آنان را در زندگی روزمره خودم اثرگذار ببینم.به هر روی من فرا رسیدن سال نو و نوروز را به همه باورمندانش تبریک می گویم. امیدوارم سال آینده همه بتوانیم به اهداف متعالی خودمان برسیم.

دوم نقد از دورن: نقد از دورن را دوست دارم. نقد یک شمشیر دو لب است که گاهی ممکن است به دست زنگی مستی بیفتد. مرز نقد و انتقاد غبارگونه است. امسال در این مبحث در جامعه مجازی به پیشرفت‌هایی رسیدم ولی هنوز آن را مطلوب نمی دانم. برخی سوال در این باره مطرح کنم به امید آن که در سال آینده بر رویشان فکر کنیم و برای هر کدام مطالبی منتشر کنیم.

  • چقدر فرهنگ و اجتماع مورد بحث را می شناسید؟
  • مخاطبان شما چقدر فرهنگ مورد بحث را می شناسند؟
  • چرا بدون معرفی فرهنگ باید آن را نقد کرد؟
  • منظور از توسعه چیست؟
  • وسایل رسیدن به توسعه چیست؟

سوم اهداف آینده: می خواهم در راستای مباحث سال نود بحث توسعه و نقد را به شیوه نوین و بازتعریف شده دنبال کنم. امیدوارم کسانی که در این زمینه می نویسند دغدغه من را درک کنند. می خواهم سال آینده بحث توسعه اجتماعی را که گسترده‌تر از توسعه فرهنگی است وارد گفتمان نوشتارمان کنم.  برای این منظور رئوس زیر را تعریف کردم. البته این لیست هنوز کامل نشده است و با کمک دوستان امیدوارم بتوانم آن را کاملتر کنم.

  • تعریف توسعه اجتماعی
  • مردم‌شناسی
  • فرهنگ
  • ادبیات و زبان
  • تاریخ و اسطوره
  • هویت
  • روانشناسی
  • دین
  • هنر
  • جهانی سازی و بومی‌گرایی
  • سنت و مدرنیته
  • و …

موضوعات بالا معرفتی و شناختی خواهند بود. سعی می شود در این مباحث بیشتر سعی شود اطلاعاتی در موضوع مردم بلوچ و  فرهنگ آنها با رویکرد توسعه اجتماعی مطالبی نگاشته شود. امیدوارم دوستان هر کدام بخشی از این طرح را به عهده گرفته تا دقیق‌تر به سرمنزل مقصود برسد. در ضمن بیان نظرات گوناگون تمرینی برای نقد افکار خواهد بود. به نظرم پس از این مراحله می توان وارد فاز ایجاد ابزار برای ورود به مرحله بعدی یعنی نقد شد. به عبارت دیگر بدون شناخت و معرفت درست نمی توان نقدی منصفانه و دقیق ارائه داد.

Categories: فارسی Tags:

به مناسبت روز تولد پروین اعتصامی

۲۵ اسفند ۱۳۹۰ ۳ دیدگاه

در دفتر رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تربیت معلم تهران عکسی از پروین دیده‌ام. او مدتی مدیر آنجا بود.

پروین

پروین

بی روی دوست، دوش شب ما سحر نداشت سوز و گداز شمع و من و دل اثر نداشت
مهر بلند، چهره ز خاور نمینمود ماه از حصار چرخ، سر باختر نداشت
آمد طبیب بر سر بیمار خویش، لیک فرصت گذشته بود و مداوا ثمر نداشت
دانی که نوشداروی سهراب کی رسید آنگه که او ز کالبدی بیشتر نداشت
دی، بلبلی گلی ز قفس دید و جانفشاند بار دگر امید رهائی مگر نداشت
بال و پری نزد چو بدام اندر اوفتاد این صید تیره روز مگر بال و پر نداشت
پروانه جز بشوق در آتش نمیگداخت میدید شعله در سر و پروای سر نداشت
بشنو ز من، که ناخلف افتاد آن پسر کز جهل و عجب، گوش به پند پدر نداشت
خرمن نکرده توده کسی موسم درو در مزرعی که وقت عمل برزگر نداشت
من اشک خویش را چو گهر پرورانده‌ام دریای دیده تا که نگوئی گهر نداشت
Categories: فارسی Tags: ,